no related item

شنونده: 58
دریافت: 51
بازدید: 3214

بهمن|91

15

20:0

مناظره علمي

سرعت و زیبایی در معرض انقراض! مناظره‌ای در باره یوز ایرانی

ایران‌صدا: نسل‌ یوزپلنگ‌ آسیایی‌ در تنها زیستگاهش‌ ایران‌‌ در حال‌ انفراض‌ است‌‌!
خبر جدیدی‌ نیست‌‌، اما این‌ خبر در ایران‌ به‌ جز تعدادی‌ علاقه‌مند به‌ محیط زیست‌‌ واکنشی‌ را در مردم‌ برنیانگیخته‌ است‌‌.
در این برنامه و برنامه آتی سعی می‌کنیم با کارشناسان مربوط در خصوص حفظ یوز ایرانی به مناظره بنشینیم.

کارشناس/مهمان: مهندس محمد درويش کارشناس محيط زيست و استاد دانشگاه, مهندس هوشنگ ضيايي مدير سابق پروژه حفاظت از يوزپلنگ ايراني,  

مهمانان این مناظره

- مهندس محمد درویش کارشناس محیط زیست و استاد دانشگاه

- مهندس هوشنگ ضیایی مدیر سابق پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی

آشنایی با یوز ایرانی (آسیایی)

واژه یوزپلنگ یکی از واژه‌های اصیل ایرانی است که از ترکیب دو کله یوز و پلنگ حاصل شده‌است. یوز بُن مضارع مصدر یوزیدن به معنای " جَستن، جهیدن و طلب‌کردن" بوده و از این رو یوزپلنگ، به معنای پلنگی است که به دنبال شکار خود می‌گردد و آن را با جستن و دنبال‌کردن می‌گیرد.

در گذشته این جانور را پلنگ شکاری می‌نامیدند که به سبب شباهت زیاد آن به پلنگ و روش شکار منحصر به فرد آن بوده است.

ایرانیان باستان این جانور را بیشتر با نام "یوز" می‌شناخته‌اند و کمتر کلمه "یوزپلنگ" را برای آن به کار می‌بردند. همچنین به این جانور به‌خصوص در زمان تولگی "هَوْبَر" هم گفته می‌شده است.

برای این جانور زییا در زبان‌های مختلف نام‌های گوناگونی به کار رفته است. در زبان عربی یوز را "فهد" می‌نامند، درحالی‌که در افغانستان به آن "تازی پرنگ" (فارسی دری) و "تازی پلنگ" (پشتو) گفته می‌شود.

در پاکستان نیز در زبان براهوئی به آن "یوز" گفته می‌شود. در گویش سواحیلی نیز که در شرق آفریقا رایج است نام "دوما" را برای این جانور به کار می‌برند. یوزپلنگ در زبان انگلیسی "چیتا Cheetah" گفته می‌شود که ریشه سانسکریتی داشته و از هندوستان به دست آمده است. امروزه در سرتاسر دنیا این جانور را با نام انگلیسی آن‌ می‌شناسند.

در جهان‌ دو گونه‌ یوزپلنگ‌ وجود دارد که‌ یکی‌ گونه‌ آسیایی‌ و دیگری‌ گونه‌ افریقایی‌ است.‌‌ گونه‌ افریقایی‌ یوزپلنگ‌‌ در شمال‌ این‌ قاره‌ پهناور منقرض‌ شده‌ و فقط محدود به‌ جنوب‌ این‌ قاره‌ شده‌ است‌ که‌ البته‌ با برنامه‌های‌ مناسب‌ حفاظتی‌ در حال‌ حاضر از نظر جمعیتی‌ در وضعیت‌ مناسبی‌ است‌‌.

اما یوز آسیایی‌ که‌ زمانی گستره‌ وسیعی‌ از غرب‌ این‌ قاره‌ از سوریه‌ و عربستان‌ گرفته‌ تا هندوستان‌ و ترکمنستان‌ پراکنده‌ بود، از ‌20‌ سال‌ پیش‌‌ جز در ایران منقرض‌ شده‌ است‌‌.

مثلاً این‌ گونه‌ در عراق‌ از ‌1929‌‌ کویت‌ ‌1942‌‌ هند ‌1947‌‌ قزاقستان‌ ‌1970‌‌ پاکستان‌ ‌1972‌‌ ترکمنستان‌ ‌1973‌‌ عربستان‌ ‌1973‌‌ و عمان‌ ‌1977‌ منقرض‌ شده‌ است‌‌.

در حال‌ حاضر یوزپلنگ‌ آسیایی‌ فقط به‌ کشور ایران‌ که‌ ‌40‌ سال‌ پیش‌ برنامه‌ حفاظتی‌ خود را برای‌ نگهداری‌ نسل‌ این‌ حیوان‌ آغاز و از ‌20‌ سال‌ پیش‌ تشدید کرد‌، محدود می‌شود.‌ به‌ همین‌ دلیل‌ است‌ که‌ امروزه‌ به‌ یوز آسیایی‌‌ یوز ایرانی‌‌ نیز گفته‌ می‌شود.‌

تهیه کننده اینترنتی: محمد مهدي شادبهر

منبع : ايرانصدا

نویسنده : محمد مهدي شادبهر,

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

33':00"

 

12':20" | صدای اصلی برنامه

20':40" | صدای تکمیلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon