no related item

شنونده: 5
دریافت: 16
بازدید: 1746

مهر|93

11

21:0

ايران سرزمين شگفتي ها

پایتخت زعفران جهان "قائن"

ایران‌صدا:
پایتخت زعفران جهان شهر قائن یا قاین است. این برنامه به معرفی این شهر اختصاص دارد.

کارشناس/مهمان: دکتر چگيني,  

شهر قاین بین 59درجه و 12 دقیقه تا 59درجه و 14دقیقه طول شرقی و 33درجه و 42 دقیقه تا 33درجه و 45 دقیقه عرض شمالی واقع است. قاین بر روی دشتی هموار در ارتفاع 1440 متر از سطح دریا قرار داشته و فاصله‌ی آن از مشهد 372 و از بیرجند مرکز استان خراسان حنوبی 105کیلومتر است.
وجه تسیمه: قائن در تورات، سفر پیدایش (باب چهارم )چنین آمده:
"آدم زن خود حوا را شناخت و او حامله شده، قائن را زایید و بار دیگر برادر او هابیل را زایید. هابیل گله‌بان و قائن کارکن زمین بود. قائن هدیه‌ای از محصول زمین برای خداوند آورد و هابیل از نخست‌زادگان گله خویش پیه آنها هدیه ای آورد. خداوند هابیل و هدیه او را منظور داشت. اما قائن و هدیه او را منظور نداشت. پس خشم قائن به شدّت افروخته شد، سر خود را به زیر افکند. قائن با برادر خود هابیل سخن گفت و واقع شد چون در صحرا بودند قائن بر برادر خود هابیل برخاسته او را کشت."
پس از گذر زمان از دوران پارینه سنگی و خروج انسان‌ها از غار خونیک ساختمان‌سازی بر فراز قلعه کوه قاین آغاز گردید و احتمالاً شهر آرتاگوانا در عصر هخامنش و سپس در دوران ساسانیان ساخته شد تا آن‌که کاین (قاین) را کی‌لهراسپ ساخت .
در بند 16 کتاب شترستان‌های ایران چنین آمده است:
شترستان کاین را کی لهراسپ ئی ویشتاسپ پت کرد
((شهرستان قاین را کی لهراسپ پدر گشتاسپ ساخت))
اما فرهنگ دهخدا "سام بن نریمان"، جد رستم، را پایه‌گذار قاین می داند. آنچه مسلم است قاین شهری است بسیار کهن و نام آن قبل از اسلام کاین بود، پس از ورود اعراب کاین به قاین و ایالت کوهستان به قهستان تغییر نام یافت. این شهر تاریخی قرن‌ها پایتخت ایالت پهناور و پرآوازه قهستان بود.
افراد مختلفی در توجیه و تفسیر واژه قاین تلاش کرده اند. به هر حال با توجه به بعد فاصله‌ی ما تا زمان بنای شهر، هنوز به درستی نمی‌‎دانیم که هدف از نامگذاری شهر به وسیله‌ی بانیان آن چه بوده تا معنی واقعی قاین را بیان کنیم.

علل پیدایش شهر قاین
همان‌گونه که در بخش تاریخی بیان شد، اغلب مورخان و جغرافی‌دانان همچون جیهانی ،اصطخری ،ابن حوقل و مقدسی شهر تاریخی قاین را بزرگ توصیف کرده و به دژ نظامی، حصارو برج و بارو ،خندق شبکه‌ی راه، شارستان، قنوات متعدد، مسجد جامع، دارالاماره و لشگر گاه اشاراتی داشته اند .
در عهد صفویه بارها شاهد حضور پادشاهان این خاندان در قاین و حرکت از این محل برای دفاع از هرات در برابر سلسسله‌های شیبانی ماوراءالنهر بوده‌ایم. بدین سبب برخی مورخین قاین را سرزمین جنگاوران باستان دانسته اند.
در دوره‌ی قاجار مردم قاین از مالیات معاف بوده و می‌بایست به فعالیت نظامی خود مشغول باشند. پس از جدایی هرات و افغانستان از ایران شهر قاین به عنوان مدخل کاروان ها اهمیت خویش را از دست داد و جمعیت آن به تدریج کاهش یافت.
بعد از سلطه‌ی انگلیس ها بر افغانستان، دولت انگلیس تصمیم به ایجاد راه های جدیدی از طریق کرمان به سوی هند گرفت و این موضوع باعث شد تا قاین جنبه های تجاری و سیاسی خود را از دست دهد و روز به روز کوچک‌تر شود به طوری که در اوایل دوره‌ی پهلوی به صورت قصبه ای کوچک درآمد.
هسته‌ی اولیه شهر قاین در اطراف مسجد جامع بود و به تدریج گسترش یافت. قاین در دوره های آرامش رشد قابل توجهی داشته است. با آن‌که بارها در اثر حوادث طبیعی و انسانی با خاک یکسان شد، اما بار دیگر به رشد و شکوفایی خویش ادامه داد.
در حال حاضر مهم‌ترین محل دادوستد فعالیت‌های اقتصادی قاین خیابان امام خمینی است. پاساژهای امروزی نقش و عملکرد تیمچه‌ها را در بازارهای سنتی دارند. پاساژها، بانک‌ها و تنوع مشاغل موجود بیان‌گر آن است که نه تنها نیاز شهر بلکه نیاز روستاها را مرتفع می کنند، با این تفاوت که افراد غنی خانه های قدیمی را در همان محل بازسازی کرده اما افراد فقیر در واحدهای مسکونی کوچک‌تر که بین وارثان تقسیم شده و اغلب از گل و خشت ساخته اند، زندگی می کنند .
در شهر قاین پدیده زاغه نشینی دیده نمی شود، ولی افراد فقیر در مساکن نامناسب زندگی می کنند. این افراد در محدوده‌ی قدیمی شهر سکونت دارند. محلات قدیمی شهر عبارت‌اند از: محله کنو ،محله ککی، محله بالا، محله پایین، محله قدی، محله شیبی و محله فرخ آباد.
در بخش جدید شهرک‌های متعددی به سرعت رشد کردند و تقریباً طی 25سال گذشته بیش از 59 درصد ساختمان‌های قاین به نام شهرک‌های آزادی، کوی عدل امام، انقلاب، ولی‌عصر، سیمان، شهرداری‌، آزادگان زعفرانیه، قهستانیه، جهاد، کارمندان دولت فرهنگیان و ...شکل گرفته اند .

تهیه کننده اینترنتی: بهنو ش بهميي

منبع : اختصاصي ايرانصدا

تهیه کننده برنامه اصلی : بهنوش بهميي,

گوینده : بهنوش بهميي,

صدابردار : سعيد حسن تاش,

نویسنده : بهنوش بهميي,

کلید واژه : پايتخت زعفران جهان, کاين يا قهستان, قائن يا قاين,

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

13':44"

 

13':44" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon