no related item

شنونده: 10
دریافت: 17
بازدید: 2110

آبان|93

02

21:0

ايران سرزمين شگفتي ها

بروجرد، پایتخت انیمیشن ایران

ایران‌صدا:
بروجرد دومین شهر بزرگ استان لرستان است.

کارشناس/مهمان: دکتر چگيني,  

از تاریخ بروجرد در زمان هخامنشیان اطلاعی در دست نیست. نشانه‌های تاریخی به دست آمده از برخی گورستان‌ها و تپه‌های باستانی اطراف بروجرد قدمت سکونت بشر را دست‌کم از سه هزار سال پیش از میلاد مسیح نشان می دهد. با وجود این، مستندات زیادی از تاریخچه‌ی شهر بروجرد پیش از اسلام در دست نیست و با وجود تپه‌ها و دخمه‌های زیاد باستانی در ناحیه‌ی بروجرد هنوز مطالعات باستان‌شناسی جامعی، در هیچ یک از این جایگاه‌ها، انجام نشده است.
بروجرد دومین شهر بزرگ استان لرستان، سی‌وسومین شهر بزرگ ایران و یکی از مراکز مهم گویش لری است.

ساخته شدن شهر بروگرد یا بروجرد را به فیروز ساسانی نسبت می دهند (پیروزگرد). یکی از راه‌های اصلی ایران در این دوره همدان را از طریق نهاوند و بروجرد و شاپور خواست یا خرم آباد فعلی به شهرهای خوزستان مانند شوش ،‌دزفول شوشتر و اهواز مرتبط می ساخته است. به هر حال شواهد کافی درباره‌ی قدمت شهر بروجرد کنونی تا زمان ساسانیان در دست است؛ هر چند که اوج شکوفایی بروجرد چندین قرن بعد آغاز می شود.

بروجرد در زمان حمله اعراب

مسلمانان پیش از حمله به نهاوند فرستاده ای را به بروجرد می فرستند تا آنان را به اطاعت فراخوانند اما در پی پاسخ منفی ایرانیان حمله خود را از قادسیه آغاز می کنند و در نهاوند ایرانیان را شکست می دهند.

در کتاب شرح فتوحات عمر ضمن اشاره‌ی گسترده به این واقعه از بروجرد با نام "بروجرد ثالث" نام برده شده است. گفته می شود یزدگرد بعد از شکست جنگ نهاوند در بروجرد سپاهیان خود را مجدداً سازمان‌دهی می کند. در کتاب‌های تاریخی به گردآمدن سپاهیان بر یزدگرد در قلعه بروجرد اشاره شده است. ممکن است این قلعه، همان شهر بروجرد باشد و یا قلعه‌ی کوچکی که در شمال بروجرد و راوی کوه یزدگرد ساخته شده است. ساکنان محلی، این قلعه را محل فرماندهی سپاه یزدگرد می دانند. برخی معتقدند یزدگرد در بروجرد کشته شده و در جایی که امروزه آرامگاه زواریون نامیده می شود به خاک سپرده شده است.


قرن اول تا چهارم هجری

بروجرد از زمان حمله اعراب به بعد در زمره‌ی شهرهای استراتژیک در آمده است و حوادث و جنگ‌های تاریخی فراوانی در منطقه‌ی بروجرد و به‌ویژه دشت جنوبی آن – سیلاخور – به وقوع پیوسته است. در دوران حکومت خلفای اسلامی بر ایران، غرب ایران تحت نام منطقه‌ی جبال شناخته می شده است.
ابودلف از حکمرانان حکومت عباسیان، مسجدی در بروجرد ساخت و منبری در آن برپا کرد این مسجد به احتمال باید همان مسجدجامع باشد که آن زمان آتشکده بوده است. از این زمان به بعد نام بروجرد به کرات به همین گونه‌ی فعلی در کتاب‌های تاریخی ذکرشده است. بروجرد را در این زمان بین دو شهر همدان و کرخ (کرج) نوشته‌اند که این شهر اخیر جایی در شرق بروجرد و در حوالی اراک بوده و از بین رفته است.
بروجرد در این دوران بخشی از پهله یا سرزمین جبال یا کوهستان بوده است. كوهستان‌ که تا حدود قرن‌ ششم‌ هـ . ق‌ نیز به‌ كار می‌رفته‌، سرزمینی‌ بوده كه‌ از شمال‌ به‌ دیلمان‌ و آذربایجان‌ از غرب‌ و جنوب‌ غربی‌ به‌ سواد (عراق‌) و خوزستان‌، از جنوب‌ به‌ پارس‌ و كرمان‌ و از مشرق‌ به‌ بیابان‌ خراسان‌ و توس‌ محدود می‌شد. از حدود قرن‌ سوم‌ هجری‌ به‌ بعد ترجمه‌‌ی عربی‌‌ی واژه‌ كوهستان‌ به‌ نام‌«الجبال‌» به‌ متون‌ جغرافیایی‌ اسلامی‌ وارد شد. سرزمین‌ جبال‌ با كوهستان‌ دارای‌ چندین‌ كوره‌ یا ناحیه‌ بود كه‌ ماه‌ كوفه یا ‌دینور، ماه‌ بصره‌ یا نهاوند، همدان‌، ایفازین‌، قم‌، ماسبذان‌ و مهر جانقدق‌ از آن‌ دسته‌ بودند.

كوهستان بخشی‌ از سرزمینی بزرگ‌تر بود كه‌ «بلاد پهلو یا پهلویان‌» خوانده‌ می‌شد. بلاد پهلویان‌ یا سرزمین‌ پهلو شامل‌ ری‌، اسپهان‌، همدان، دینور نهاوند، مهرجانقدق‌، ماسبذان‌، قزوین‌،زنجان‌، ببروصلیلسان‌ یا تالشان‌ و دیلم‌ یا یلستان‌ بود. ایالت‌ ماد یا ماه‌ در خشی‌ از سرزمین‌ «پهله‌» در ناحیه‌‌ی كوهستان یا ‌قهستان یا جبال‌ واقع‌ و شامل‌ دو كوره‌ بود ماه‌ نهاوند كه‌ در قرن چهارم‌ دارای‌ دو حاكم‌نشین ‌قصبه‌‌ی نهاوند و «قصبه‌ بروجرد» بود و ماه‌ دینور یا كوره‌ دینور كه‌ دراین‌ قرن‌ دارای‌ دو شهر عمده‌ مركزی‌ بود؛ شهر دینور كه‌ مركز بخش‌های‌ یا رستاق‌ های بالایی‌ بود حاكم‌نشین‌ كوره‌ نیز به‌ شمار می‌رفت‌ و كرمانشاهان‌ مركز بخش‌های‌ پایینی‌ محسوب‌ می‌شد، این‌ دو ناحیه‌ را «ماهین‌» یا «ماهات‌» هم می گفته اند.

بروجرد در زمان سلجوقیان
به بروجرد در زمان سلجوقیان توجه زیادی شده و بناهای متعددی در آن ساخته شده است. به دلیل موقعیت خاص این شهر بین اصفهان و همدان و نیز قرارگیری بر سر راه اصفهان - بغداد، ترکان سلجوقی توجه خاصی به بروجرد داشته اند و بروجرد از شهرهای کلیدی قرن پنجم بوده است.
بین سال‌های ۴۲۲ تا ۴۳۰ قمری نبردهایی بین دیلمیان و سلجوقیان در این منطقه به وجود آمده و علاءالدوله دیلمی در بروجرد سپاهیان خود را سازمان‌دهی کرده است. در سال 495 نبردی بین سلطان برکیارق و ترکان خاتون در بروجرد در می‌گیرد. در سال ۴۹۸، برکیارق پادشاه سلجوقی در راه اصفهان به بغداد در بروجرد از دنیا می‌رود و جسد وی به اصفهان باز گردانده می‌شود. برخی معتقدند آرامگاه زواریون (زواریجان یا زوارگان) در شمال شهر بروجرد، محل دفن سلطان برکیارق سلجوقی است.

حمله‌ی مغول و تیمور
بروجرد در حمله‌ی مغولان به ایران مورد هجوم قرار گرفته و ویران شده است. در سال ۷۹۰ نیز تیمور به بروجرد و خرم آباد حمله کرده و این دو شهر را با خاک یکسان کرده است. قلعه‌ی رومیان در این زمان نیز از مراکز نظامی و استحکامات ایرانیان بوده است که طی نبردهایی به دست تیمور فتح شده است. از این دوران به بعد نام سرزمین لر کوچک شنیده می شودکه بروجرد و خرم آباد، هر دو، شهرهای مهم و بزرگ آن بوده‌اند؛ لر کوچک برای چندین قرن به دست اتابکان لرستان به عنوان یک حکومت مستقل و مقتدر اداره می‎شده است که این روند تا زمان صفویان ادامه داشته است.

تهیه کننده اینترنتی: بهنوش بهميي

منبع : اختصاصي ايرانصدا

تهیه کننده برنامه اصلی : بهنوش بهميي,

گوینده : بهنوش بهميي,

صدابردار : سعيد حسن تاش,

نویسنده : بهنوش بهميي,

کلید واژه : بروجرد, دومين شهر بزرگ لرستان, پايتخت انيميشن ايران,

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

13':11"

 

13':11" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon