no related item

فروردین|94

31

15:0

برنامه

هنر و تعلیم وتربیت

ایران‌صدا: در این برنامه به بررسی کارکردهای هنر در آموزش وپرورش و تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان در کشورمان می پردازیم.

کارشناس/مهمان: سعيد اسلامزاده, سودابه اميني,  

بسیارى از صاحب‏‌نظران به جنبه‌ی تربیتى هنر معتقدند. به نظر آن‌ها، در حقیقت نه تنها كار، بلكه هنر هم می‌‏تواند بهترین نمایش‌‏دهنده‌ی درون انسان باشد1 و مسلماً نقش اساسى در رشد عاطفى و روانى او ایفا كند. شیلر هم به جنبه‌ی تربیتى هنر معتقد است و هم به جنبه‌ى شناسایى آن. در نظر او، انسان می‌‏تواند خود را با هنر مشغول دارد و در آن لحظه كاملاً انسان باشد. وى درباره‌ی مقام هنر چنین می‌‏گوید: «از نظر فعالیت، زنبور عسل می‌‏تواند استاد تو باشد و از جهت زندگى كِرمى می‌‏تواند معلم تو گردد، ولى هنر را تو اى انسان، تنها تو می‌‏توانى مالك باشى؟»2 یعنى فقط انسان است كه با خلق هنر می‌‏تواند به مقام انسانیت نائل گردد.

نقش تربیتى هنر را می‌‏توان در چند بخش خلاصه كرد:

الف) ایجاد آرامش: ارسطو اعلام كرد كه «همه‌ی هنرها از جمله نمایش وسیله‌‏اى است براى تسكین آشوب‏‌هاى روانى و شنیدن آهنگ‏‌هاى موسیقى یا تماشاى تابلوهاى نقاشى یإ حضور در صحنه‌ی تئاتر، سبب سبك‌بارى و آرامش یعنى كاتارسیس می‌‏گردد.»3 همچنین چنان‌چه در ادامه اشاره خواهد شد، روح بدون دریافت زیبایى نمی‌‏تواند آرام بگیرد و دوام بیاورد.

ب) توانایى پالایش و شگفتى و هیجان: در آموزش هنر، پس از طى یك دوران طبیعى با گذر سریع فرد از بازی‌هاى بی‌‏هدف به سوى مطالعه و كار هدفمند، همراه با آموزش بنیادین، هیجانى مداوم از رشد و توسعه شكل می‌‏گیرد.4 علاوه بر این، قدرت انعطاف‏‌پذیرى و تلطیف روحى افزایش می‌‏یابد. فروید می‌‏نویسد: «هنرمندان صاحب قوه و استعداد نیرومند تلطیف و پالایش‌‏اند و در واپس‏زدگی‌هایشان انعطاف‏‌پذیرى دارند.»5 این انعطاف‏‌پذیرى را كه فروید از آن نام می‌‏برد شاید بتوان به نیروى شگفتى تعبیر كرد كه كودكان آن را در نقطه‌ی اوج خود دارند، اما بعدها در جهان ماشینى امروزى می‌‏آموزند كه بی‌‏اعتنا از كنار زیبایی‌‏ها و شگفتی‌هاى مادى و معنوى بگذرند كه نتیجه‌ی آن یا خلاقیتى مخرب همراه با آشفتگی‌هاى روحى و روانى و یا رخوت و سستى است. در حالی‌كه با آموزش هنر می‌‏توان هم نیروى شگفتى ابتدایى كودك را حفظ كرد و هم این نیروها و هیجانات را در جهت صحیح هدایت كرد.

پ) داشتن نقش اصلاحى غیرمستقیم: از آن‏‌جا كه تمركز فكر، توجه، دقت و‏ یادگیرى، حركت كردن برخلاف طبیعت ضمیر آشكار است، تعلیم و تربیت در ذائقه ذهن ناگوار است و باید با ترفند و لطائف‌‏الحیل آن را رام كرده، زیر یوغ كشید.6 از سوى دیگر، هر نكته‌ی مستقیم و هر سخن اندرزگونه واكنشى تدافعى در كودكان، به‌خصوص كودكان نااهل و بزهكار، ایجاد می‌‏كند و روش غیرمستقیم این حالت تدافعى را كاهش می‌‏دهد.

دكتر رجبعلى مظلومى می‌‏نویسد: «فرزند غیراهل را تنها از راه ورزش و هنر (نقاشى، تئاتر، كارهاى دستى) می‌‏توان به اصلاح آورد، زیرا در این‌ها هیچ درس صریح اخلاقى و انسانى نیست و عالی‌‏ترین وسیله‌ی تعلیم و تربیت با همان دو درس به‌طور غیرمستقیم و غیرصریح قابل اجرا و طرح هستند.»7

ت) شكوفایى ارزش‌هاى اصیل انسانى: احترام به دیگر انسان‌ها در وهله‌ی نخست، مستلزم داشتن بینش و گرایش مطلوبى نسبت به انسانیت و ارزش‌هاى اصیل انسانى است. ضرورى است كه ایجاد چنین نگرش و گرایشى از سال‏‌هاى آغازین كودكى، از طریق آثارى درخور فهم و متناسب با علائق كودكان دنبال گردد8. هنر اسلامى از جمله هنرهایى است كه این نقش مهم را به‌خوبى برعهده می‌‏گیرد. «هنر اسلامى در جهت شناختن ابعاد گوناگون انسان و جنبه‌هاى مثبت و منفى و لحظات هبوط و عروج او، بینشى همه‌‏سونگر دارد و در عین‌‏حال كه لحظه‌هاى سقوط انسان را می‌‏پذیرد، سعى در ارائه جلوه‌هاى متعالى ذات انسانى دارد.9 نقش هنر اسلامى تعدیل غرائز و اعتلا بخشیدن به عواطف و هماهنگ ‏ساختن این‌‏گونه شوق‏‌ها با ناموس خلقت و آهنگ هستى است نه

بهاى بیش از حد دادن به آن‌ها.

ث) ایجاد خلاقیت و اعتماد به نفس: چنان‌چه اشاره شد، یكى از نقش‌هاى اصلى هنر ایجاد و تقویت نیروى شگفتى و هیجان است كه اگر با تلطیف و پالایش روحى همراه گردد، منجر به ایجاد خلاقیتى مثبت و سازنده خواهد گردید و از سویى، به تأمین نیازهاى اساسى و روانى كودك، مانند نیاز به ابراز خود، كمك شایانى می‌‏كند. فرد از طریق به‌وجود آوردن اشكال مختلف هنرى، افكار و عقاید و احساسات خود را ظاهر می‌‏سازد و از این راه قوه‌ی ابتكار نیز پرورش می‌‏یابد و این اعتماد به نفس و خلاقیت در تمام سطوح یادگیرى نقشى مؤثر دارند. در میان صاحب‏‌نظران تعلیم و تربیت، نظرات بلوم در مورد نقش هنر در بالابردن توانایی‌ها و مهارت‌هاى ذهنى قابل تأمل است.
در این برنامه سعید اسلامزاده(کارشناس مجری) در گفتگو با سودابه امینی (نویسنده - شاعر وکارشناس فرهنگی) به بحث درباره‌ی تاثیر آموزش های هنری به کودکان و نوجوانان در مسیر تعلیم و تربیت آنها می پردازد.
لازم به توضیح است این برنامه از مجموعه برنامه‌های رادیویی دیالوگ بازتولید شده و پیش از این از رادیو نمایش پخش شده است.

تهیه کننده اینترنتی: علي جعفري فوتمي

منبع : راديو نمايش

تهیه کننده برنامه اصلی : ايوب آقاخاني,

نویسنده : علي جعفري فوتمي,

کلید واژه : تئاتر, کانون پرورش فکري, تعليم وتربيت,

 

 
مدت:

20':36"

 

20':36" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon