no related item

شنونده: 1
دریافت: 19
بازدید: 448

بهمن|95

23

15:0

فرهنگ مردم

تربیت در ادبیات شفاهی ترکمن صحرا

ایران صدا:ادبیات مکتوب مردم ترکمن تقریبا از هشت قرن پیش آغاز می‏ شود.

ادبیات شفاهی این‏ مردم،پیشینه ‏ای بس کهنسال و غنی دارد. ادبیات مکتوب و شفاهی مردم ترکمن،پیوند تنگاتنگی با هم‏ دارند؛به طوری که بررسی ادبیات مکتوب و پژوهش در آثار سخنوران و ادیبان ترکمن،بی ‏توجه به ادبیات شفاهی و عامیانه، ناممکن به نظر می‏رسد. ادبیات شفاهی ترکمن با پیشینه‏ای‏ هزاران ساله (از زمان پیدایش قوم ترکمن) سرچشمه‏ ای بسیار غنی و ارزشمند برای سخنوان بوده است. به عبارت دیگر، سخنوران هر قومی برای خلق آثار ادبی،از پندارها و باورهای‏ عامیانه ی مردم خود بهره برده‏ اند.
فرهنگ عامّه را باید در بطن زندگی مردم جست‏وجو کرد،چرا که فرهنگ در متن زندگی جریان دارد.آنچه«فرهنگ مردم» می‏ نامیم،علاوه بر ادبیات شفاهی،آداب و رسوم و باورهای‏ عامیانه و شیوه ی کار و زندگی مردم یک جامعه است؛گرچه‏ بسیاری از محققان،فولکور را شامل موضوعاتی می‏دانند که‏ به صورت شفاهی و دهان به دهان نقل شده و سینه به سینه از گذشتگان به آیندگان رسیده است.چنانچه باور داشته باشیم که‏ فرهنگ عامه،مجموعه‏ ای از ارزشها،باورها و چگونگی معیشت‏ مردم در طول تاریخ است که تکامل پیدا کرده و به ما رسیده‏ است،ناگزیر باید برای آن دو جنبه ی مادی و معنوی قایل شویم.
درباره جنبه ی مادی فرهنگ مردم ترکمن،می‏توان به معیشت‏ اولیه ی آنها (دامداری و کشاورزی) اشاره کرد.در اصطلاح محلی، آنها که دامدار بوده و تن به ییلاق و قشلاق سپرده ‏اند «چاروا» و آنها که یکجانیشن و کشاورز بوده ‏اند «چومور» نامیده‏ می‏شدند و در این میان، «چومور»ها خیلی پیشتر از «چاروا»های کوچ‏نشین به صنعت اولیه برای تسهیل در امر کشاورزی و محصول بیشتر دست یافته ‏اند. لذا آداب و مراسم‏ طلب باران- که به آن «سویت غازان» می‏ گویند- هم برای‏ دامداران و هم برای کشاورزان ترکمن از اهمیت زیادی برخوردار بوده است.چرا که سر سبزی مراتع برای دامداران صحراگرد (چارواها) و نیز تولید محصول بیشتر توسط کشاورزان یکجانشین‏ (چومورها)،هر دو بستگی به آمدن باران داشته است.
در قدیم ترکمنها،غالبا در زندگی روزمره ی خود،با اسب و شتر،رابطه ی تنگاتنگی داشته‏ اند و وجود چند رأس اسب و شتر نقشی بسزا در زندگی اقتصادی و اجتماعی آنان ایفا می‏کرده‏ است.به همین دلیل،با حرمت به آنها می‏ نگریستند و آنان را زاینده ی قدرت‏های زندگی می‏دانستند. شتر در صحرای ترکمن و استفاده از آن در عروسی‏های سنتی به عنوان محمل عروس و کجاوه، باعث شده تا دختران ترکمن نقش شتر کوهان‏دار را روی‏ تابلوهای دست بافت انداخته و آن را همراه جهیزیه ی خود، به خانه ی شوهر بیاورند.در نقش و نگارهای عامیانه، پیوستگی نقشها در ارتباط با مسایل زندگی و حیات مردم ترکمن به چند مورد خلاصه‏ نمی‏ شود. اهمیت و ارزش قوچ به عنوان وسیله ‏ای برای رفع‏ برخی از نیازهای روزمره و نیز تأثیر آشکار آن در باروری و تکثیر گله باعث شده تا نقش شاخ‏های او را در نمدهای پشمی‏ ببینیم. شاخ قوچ به عنوان سمبل شجاعت و جوانمردی در سرستون‏ ها و نیز بالای بام خانه ‏ها نشان از اهمیت این حیوان در زندگی ترکمنان دارد. نیز بر سطح سنگ قبرهای به جا مانده از قدیم، شاخ قوچ‏ هایی کنده کاری شده است با این باور که‏ صاحب این قبر،چون قوچ شجاع و جوانمرد بوده و زندگی او سرشار از برکت بوده است.
گفتنی است برنامه پیش از این از شبکه رادیویی ایران پخش شده است.

تهیه کننده اینترنتی: اعظم سادات جعفرآبادي

دبیر سرویس: علي جعفري فوتمي

سرویس فرهنگ و هنر

منبع : راديو ايران

تهیه کننده برنامه اصلی : ناهيد گودرزي,

گوینده : محمدمحسن رفيعي, شهين مهين فر,

نویسنده : صادقه صحت,

کلید واژه : فرهنگ عامه, نقش تربيت و اخلاق در فرهنگ عامه, ضرب المثل در ادبيات افراد ترکمن صحرا,

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

20':33"

 

20':33" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon