no related item

شنونده: 1
دریافت: 29
بازدید: 701

اسفند|95

14

15:0

فرهنگ مردم

جلوه های اسفند در فرهنگ عامه

ایران صدا: در فرهنگ عامه ما این باور وجود دارد که در هر یک از برگ‌های اسپند و دانه اش، خداوند فرشته ای را موکل کرده تا ریشه آن را ببوسد و جادو را برطرف کند.

در ماه آخر سال یعنی اسفند در استان ها و شهرهای مختلف کشور جلوه های متنوعی برای اسفند ترتیب می دهند.
مردم‌ لرستان‌، سرجارویى‌ را به‌ نام‌ شورچشمانى‌ که‌ مى‌شناسند، قیچى‌ مى‌کنند، سپس‌ بریده‌های‌ سرجارو را با دانه‌های‌ اسفند مخلوط مى‌کنند و در غروب‌ دوشنبه‌ یا چهارشنبه‌ دور سر بیمار چشم‌خورده‌ مى‌گردانند و در آتش‌ مى‌ریزند و دود مى‌کنند.
همچنین‌ در برخى‌ جامعه‌های‌ سنتى‌ ایران‌ برای‌ باطل‌ کردن‌ سحر و جادو، اسفند و کندر را با مقداری‌ پوست‌ سیر و پیاز، یا خرده‌هایى‌ از استخوان‌ جمجمة سگ‌ مخلوط مى‌کردند و در شب‌ چهارشنبه‌ آنها را در آتش‌ مى‌ریختند و دود مى‌کردند و مى‌گفتند: «تو عاطل‌ کردی‌، من‌ باطل‌کردم‌».
در مازندران موقع دود کردن اسپند می‌گویند: «اسفند دونه دونه،صد وسی و سه دونه،هر خونه‌ای یه دونه،کولک دکاشته موسی، کولک بچیه عیسی، شنبه‌زا، یکشنبه‌ زا… جمعه‌زا، بترکه چشم حسود».
آدم‌های‌ کبود چشم‌، اَزرَق چشم‌، شور چشم‌ و سیاه‌ چشم‌، زنان‌ بزا و نزا، آدم‌های‌ سرسیاه‌، سق‌ سیاه‌ و دندان‌ سفید، همسایگان‌ دست‌ راست‌ و دست‌ چپ‌، اهل‌ کوچه‌، محله‌ و زاده‌ شدگان‌ روزهای‌ هفته‌ مثل‌ شنبه‌زا، یکشنبه‌زا… و جمعه‌زا و زاده‌‌شدگان‌ اوقات‌ مختلف‌ شبانه‌روز مانند صبح‌زا، ظهرزا… و شب‌زا، بیرون‌ روندگان‌ از شهر و دروازه‌ و واردشدگان‌ از دروازه‌ به‌ شهر، چرندگان‌ و پرندگان‌، انس‌ و جن‌ و پری‌ و پریزاد یکایک‌ در اوراد مخصوص‌ اسپند مى‌آیند.
در فرهنگ‌های‌ کهن‌ و سنتى‌، عامة مردم‌ بر این‌ باور بوده‌اند که‌ همزمان‌ با خواندن‌ هر یک‌ از کلمه‌های‌ اوراد مخصوص‌ اسپند و سوختن‌ و ترکیدن‌ هر یک‌ از دانه‌ها در آتش‌، یکى‌ از نیروهای‌ شریر و زیانکار و چشمان‌ بد و حسود و بخیل‌ نیز مى‌سوزند و نابود مى‌شوند. برخی همچنین‌ مى‌پنداشتند صداهایى‌ که‌ از سوختن‌ دانه‌های‌ اسفند در آتش‌ برمى‌خیزد، علامت‌ ترکیدن‌ چشم‌ بد و حسود است‌.
براساس باور برخی از مردم، یک بچه کوچک را وقتى افراد مورد توجه قرار داده و به یکدیگر نشان مى‌دهند، هر کدام از حضار یک تکه از نخ لباسشان مى‌دهند تا آن را با اسفند دود بکنند که بچه نظر نخورد.
براى رفع بیمارى و چشم زخم (بچه نوزاد را باید از چشم‌زخم مردم ناپاک حفظ کرد ـ دینکرت ۲۲ ـ ۳۱ ـ ۸) اسفند دود مى‌کنند. (و چون بوى بر آتش نهند و باد بوى آن را مى‌برد تا آنجا که آن بوى برسد هزار بار هزار دیو دروج نیست بپاشند و کم شوند و چندان جادو و دیو و پری). اگر این کار را نزدیک غروب بکنند بهتر است. یک تکه پارچه نخ یا یک تار از بند تنبان و یا خاک ته کفش کسى که نسبت به او بدگمان هستند گرفته با قدرى اسفند دور سربچه یا ناخوش مى‌گردانند.
گفتنی است پیش از این برنامه ازشبکه رادیویی ایران پخش شده است.

تهیه کننده اینترنتی: اعظم سادات جعفرآبادي

دبیر سرویس: علي جعفري فوتمي

سرویس فرهنگ و هنر

منبع : راديو ايران

تهیه کننده برنامه اصلی : ناهيد گودرزي,

گوینده : شهين مهين فر, محمدمحسن رفيعي,

نویسنده : ناصر ملاييان,

کلید واژه : اسپند دودکردن, فرهنگ عامه, سپيدي پايان سال, گرماي زمين با ورود بهار,

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

23':22"

 

23':22" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon