no related item

شنونده: 2
دریافت: 34
بازدید: 499

فروردین|96

01

15:0

فرهنگ مردم

آیین نوروزی در فرهنگ عامه

ایران صدا: آیین‌های نوروزی در گیلان از اسفندماه آغاز و تا سیزده‌بدر ادامه می‌یابد. این آیین‌ها در سه بخش آیین‌های پیشواز از نوروز، آیین‌های ویژه عید نوروز و آیین‌ها و مراسم مربوط به سیزده‌بدر جای می‌گیرند. استقبال از نوروز در گیلان با دیچین‌واچین (خانه‌تکانی)، نوروزخوانی، بره‌دگنی، آینه تاودی، شال‌دگنی، عروسه‌گولی، پیره‌بابو و چهارشنبه‌سوری به پایان می‌رسد.

«آیین‌های نمایشی و اجرای مراسم کمدی و موزیکال به چند شکل در گیلان انجام می‌شد، برخی از این نمایش‌ها ریشه در باورها و پندارهای باستانی و قدیمی دارد. نمونه این نمایش‌های شاد و سرزنده را می‌توان در: عیار آتش‌باز، فال‌گوش، خرس‌آبونی، آینه تکم،‌ عروسه‌گولی، پیره‌بابو، آهوچره و ...دید.»
نوروزخوانی یکی از شناخته‌شده‌ترین آیین‌های قبل از آمدن نوروز است. این آیین در شمال ایران رنگ و بوی ویژه‌ای دارد. با آغاز اسفند نوروزخوانان که قاصد بهار بودند ترانه‌هایی زمزمه می‌کردند که آمدن آفتاب و بهار و روزهایی سراسر شادی و امید را نوید می‌داد. طنین صدای آنان بشارت‌دهنده رویش سبز و شکوفایی گل‌ها بود آن‌ها پیام‌آور دوستی، نوزایی و تجدید مهربانی بودند. این آیین هنوز هم در برخی از روستاهای گیلان، مازندران و گلستان برگزار می‌شود.
دید و بازدید، بازی‌های نوروزی همچون مرغانه جنگ، کشتی گیله‌مردی و ورزاجنگ و عید موارک از آداب و رسوم گیلانی‌ها پس از تحویل سال و ایام نوروز است. نوروز با آیین سیزده‌بدر به پایان می‌رسد. در گیلان نیز این روز با آیین‌های خاصی همراه است.
هوشنگ عباسی درباره آیین‌های گیلانی در سیزده بدر می‌نویسد: «یکی از باورهای مردم شرق گیلان (املش و اشکور) این است که برای رفع نحسی در روز سیزده صبح زود از خواب بر می‌خیزند و به کنار رودخانه رفته، سیزده سنگ را به آب می‌اندازند و نیت می‌کنند که نحوست از آنان دور شود. در برخی نقاط نیز نیت می‌کنند و خود را به آب می‌زنند و براین باورند که اگر کسی در این روز خود را به آب دریا یا رودخانه بزند و شنا کند، هرگونه بیماری داشته باشد، سالم و تندرست می‌شود.»
نوروز در مازندران که فردوسی از آن به‌عنوان جایگاه دیو سپید یاد می‌کند، با آداب و رسوم ویژه‌ای برگزار می‌شود. گل‌مالی کردن، آروس‌گوله، نوروزخوانی، مارمه، عید دیدنی، مرغنه جنگی و سیزده‌بدر از آیین‌های مردم مازندران در نوروز است. آروس‌گوله یکی از دیرینه‌ترین آیین‌های نوروزی شمال کشور است که در آثار مکتوب فراوانی به آن اشاره شده است.
«آیین‌های باستانی مازندران» تالیف فریده یوسفی زیرابی در این‌باره آمده است: «عروس‌گوله یا عروسی‌گوله یا همان آروس‌گوله از جمله آیین‌های پیش از نوروز در غرب استان مازندران و شرق استان گیلان است که ایفاگران نقش‌های اصلی آن غول، پیربابو و نازخانم می‌باشند. این گروه در ایام نوروز و پیش از آن نمایش‌های جذابی برای عموم اجرا می‌کنند. البته این مراسم نیز مانند بسیاری از سنت‌های قدیمی ایران درحال فراموشی است. نمایش عروس‌گوله ریشه در سنت‌های نمایشی اسطوره‌های کهن مربوط به آغاز بهار دارد که در آن نمادهای سال کهنه و نو با هم به ستیز برمی‌خیزند. این گروه معمولا چندروز پس از نوروزخوان‌ها پیدا می‌شوند. گروه حرکت می‌کنند و در هرخانه‌ای که بازی می‌کنند، از صاحب‌خانه هدایایی چون برنج، تخم‌مرغ و شیرینی و گاهی پول دریافت می‌نمایند.»
گفتنی است برنامه پیش از این از شبکه رادیویی ایران پخش شده است.

تهیه کننده اینترنتی: اعظم سادات جعفرآبادي

دبیر سرویس: علي جعفري فوتمي

سرویس فرهنگ و هنر

منبع : راديو ايران

تهیه کننده برنامه اصلی : ناهيد گودرزي,

گوینده : محمدمحسن رفيعي, شهين مهين فر,

نویسنده : ناصر ملاييان,

کلید واژه : آداب نوروزي در گيلان, آيين بهار در فرهنگ عامه, تامين ميراب,

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

تصویر تکمیلی برنامه

 

 
مدت:

23':49"

 

23':49" | صدای اصلی برنامه

 

ایمیل شما:

email icon