محققان ایران باتری وانادیومی ساختند ...! 

ایران صدا: پژوهشگران سازمان انرژی‌ های نو ایران به دانش فنی طراحی و ساخت سیستم ذخیره سازی انرژی وانادیومی (VRB) دست یافتند که از جمله پیشرفته ‌ترین سیستم‌ های ذخیره ‌سازی انرژی است که در سال‌ های اخیر کاربرد قابل توجهی در صنعت برق و به ویژه نیروگاه‌ های بادی ، فتوولتائیک و ... یافته است./ گروه دانش و فناوری  

فن‌ آوری راهبردی ساخت باتری‌ های جریانی وانادیومی که تمامی فعالیت‌ های مربوط به طراحی ، ساخت ،‌ مونتاژ و راه ‌اندازی آن در کشور به همت متخصصان داخلی انجام شده ، تاکنون در اختیار کشورهای معدودی از جمله استرالیا ، ژاپن ، امریکا ، انگلیس و کانادا بوده که با ساخت این باتری ایران نیز به جمع این کشورها پیوسته است.
باتری جریانی اکسایشی ـ کاهشی وانادیومی (Vanadium Redox Battery) از نوظهورترین سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی است که نخستین بار در سال 1986 در دانشگاه نیوسالتولز استرالیا معرفی شده و به واسطه قابلیت‌ های منحصر به فرد آن توجه زیادی به آن شده است .
سیستم ذخیره انرژی الکتریکی VRB متشکل از یک مجموعه سل (استک) ، مخازن ذخیره الکترولیت و پمپ‌ های ضد اسید به منظور گردش جریان الکترولیت در داخل استک می‌ باشد. در این سیستم ‌ها واکنش الکتروشیمیایی روی الکترودها صورت می‌ گیرد ولی ذخیره انرژی در محلول‌ های الکترولیت انجام می ‌شود.
از مهم ‌ترین مزایای این نوع باتری ‌ها ، بازدهی انرژی بالاتر ( بیش از 90 درصد بدون احتساب پمپ‌ ها که با در نظر گرفتن مصرف پمپ‌ ها ، این مقدار حدود 3 تا 5 درصد کمتر می‌ شود ) ، امکان همزمانی شارژ و دشارژ سیستم، امکان شارژ در ولتاژهای متغیر و متفاوت ، عمر نامحدود الکترولیت و عمر سیکلی تقریبا نامحدود ( عمر پیل تنها به وسیله غشاء محدود می‌ شود )، قابلیت اندازه ‌گیری دقیق میزان انرژی ذخیره شده ، عدم آلودگی محیط زیست ، امکان استفاده مجدد از مخلوط الکترولیت‌ های مثبت و منفی بر خلاف سایر الکترولیت‌ ها و امکان کارکرد تا 80 درصد DOD عنوان شده است.
باتری جریانی وانادیومی در سیستم‌ های تولید پراکنده (DG)، پایداری توان خروجی نیروگاه‌ های بادی و فتوولتائیک ، سیستم ‌های مخابراتی و ارتباطی ، پیک سایی ( Peak shaving) و Sag protection کاربرد دارد.
مهم ‌ترین ویژگی ‌های این باتری قابلیت تخلیه آنی سیستم در توان ‌های بسیار بالاتر از توان نامی آن است . به این معنی که می ‌توان در مدت زمان کوتاهی توان بالایی را از این سیستم دریافت کرد.
از دیگر ویژگی‌ های این باتری آن است که بر خلاف سیستم‌ های رایج ذخیره انرژی ، در سیستم VRB توان از ظرفیت ذخیره‌ باتری جداست . به این معنی که می ‌توان تنها با اضافه کردن حجم محلول‌ های الکترولیت در دو طرف باتری ظرفیت ذخیره ‌سازی ( آمپر ساعت یا کیلووات ساعت ) سیستم را بالا برد.
گفتنی است ، در راستای دستیابی به تکنولوژی ساخت باتری ‌های VRB در سال 1381 پروژه مطالعاتی به منظور ساخت تک سل باتری وانادیومی از سوی شرکت توانیر به سازمان انرژی ‌های نو ایران ( سانا ) ابلاغ شد . پس از موفقیت در ساخت تک سل VRB ، اقدام به توسعه این فناوری کرده و مراحل مطالعاتی ، طراحی و ساخت نمونه بایپولار آن آغاز شد . پس از حدود دو سال کار مستمر و پیگیر سرانجام در سال 1384 نمونه بایپولار ( دو عدد تک سل ) و بلافاصله نمونه شش ولتی که دارای پنج تک سل بود ساخته شد.
در مرحله ساخت استک نیمه صنعتی باتری وانادیومی ، در سال 1384 مطالعات و طراحی‌ ها به منظور ساخت اولین نمونه نیمه صنعتی باتری وانادیومی به ظرفیت 1 کیلووات در دستور کار قرار گرفت که سرانجام پس از تلاشهای شبانه‌ روزی متخصصان این سازمان، در سال جاری تست و راه‌ اندازی آن با موفقیت به انجام رسید...

گفتگو با دکتر آرمودلی، رئیس سازمان انرژیهای نو را بشنوید...