بیماری گردشگری سلامت 

ایران صدا : تعداد دستگاههای مرتبط با گردشگری گاه تا 28 دستگاه نیز اعلام می‌ شود . این تعدد دستگاههای مرتبط هر چند که می ‌تواند نشانی از اهمیت این صنعت داشته باشد ، اما عدم همکاری این دستگاهها نیز می‌ تواند باعث ضربه زدن به این صنعت و یا حتی قفل شدن برخی فعالیت‌ ها شود . راستی چرا تکلیف گردشگری سلامت در کشور ما، با وجود همه حرفها و حدیثها هنوز روشن نشده است ؟ / گروه دانش و فناوری 

گردشگری درمانی و بهداشتی از رو‌ به‌‌ رشد‌‌ترین بخش‌ های صنعت گردشگری جهان محسوب می ‌شود و به همین دلیل سازمان‌ های دست‌ اندر کار در کشورهای علاقه ‌مند به توسعه‌ گردشگری توجه خود را به این بخش از صنعت توریسم جلب و برای آن برنامه ‌ریزی می‌ کنند .
در آمد کل جهان از بخش توریسم درمانی در سال 2007 در مقایسه با درآمد این بخش در سال 2006 به میزان 56میلیارد دلار افزایش داشته است .

در این میان کارشناسان معتقدند قدمت تاریخ پزشکی ایران ، وجود مراکز درمانی منحصر به فرد در مقایسه با کشور‌‌‌های مجاور ، پایین بودن هزینه‌های درمانی و همچنین پتانسیل‌ های جاذبه ‌های گردشگری ، بستری بسیار مناسب برای سرمایه‌ گذاری در صنعت گردشگری سلامت را برای ما فراهم می ‌آورد ، مشروط بر‌ آنکه برنامه ‌ریزی مناسبی برای سبقت بر رقبا داشته باشیم .

اما به ‌نظر نمی ‌رسد چنین رویکردی در میان مسئولان مربوطه و به ‌ویژه مسئولان وزارت بهداشت وجود داشته باشد : « به جای وزارت بهداشت این سازمان میراث فرهنگی است که در این زمینه بسیار فعال است اما مشکل آنجاست که این سازمان دیدگاه گردشگری دارد و برای نتیجه‌ گیری بهتر باید وزارت بهداشت در این زمینه به‌ صورت فعال عمل کند .» این جمله را یکی از کارشناسان سابق وزارت بهداشت می‌ گوید ...

هر چند که تاکید دولت نهم بر توسعه گردشگری سبب شده است تا همه دستگاه‌ها خود را در این زمینه مسئول بدانند ، اما مشکل دقیقا از زمانی آغاز می ‌شود که در صورت همکاری نکردن یک دستگاه هیچ اهرم اجرایی برای متقاعد کردن آن دستگاه به همکاری وجود ندارد .

گردشگری سلامت یکی از بخش‌ های گردشگری است که چندین دستگاه مختلف در ارتباط با آن مسئولیت مستقیم دارند . از سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی گرفته تا وزارت امور خارجه ، سازمان نظام پزشکی و دیگر دستگاه‌ های مسئول .
تعدد دستگاه ‌های مسئول در این حوزه اما همراه با تقسیم وظایف بین دستگاه‌ها نبوده است .

بر اساس ماده 87 قانون برنامه چهارم توسعه وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی موظف است ، به منظور زمینه ‌سازی برای حضور مؤثر در بازارهای جهانی و تبدیل جمهوری اسلامی ایران به مرکز رفع نیازهای سلامت و پزشکی منطقه ، در چارچوب سیاست‌ های راهبردی تجاری ، تسهیلات لازم را در خصوص معرفی توانایی‌ ها ، عرضه و بازاریابی خدمات سلامت و آموزش پزشکی و تولیدات ، تجهیزات و فرآورده‌های پزشکی و دارویی ارائه کند ، به ‌نحوی که مقدار ارز حاصل از صادرات خدمات و تولیدات مزبور معادل سی درصد مصارف ارزی بخش بهداشت و درمان ، در پایان سال پایانی برنامه چهارم باشد .

مشخص نبودن سهم بخش صادرات خدمات و صادرات دارو و تجهیزات در این ماده عملا سبب شده است که وزارت بهداشت توجه خود را بیشتر مصروف به بخش صادرات کالا و تجهیزات پزشکی کرده و کمتر توجهی به بخش صدور خدمات داشته باشد .

درگیر بودن وزارت بهداشت با مشکلات عدیده دیگر نیز دلیل دلیل دیگری برای وزارت بهداشت است که توجه چندانی به بخش صدور خدمات نداشته باشد . در همین چند ماهه موضوع وبا به حدی گرفتار کننده بود که موضوع دیگری برای طرح شدن وجود نداشته باشد . اما راه حل چیست ؟ آیا به دلیل اشتغال وزارت بهداشت از خدمات بین ‌المللی سلامت صرف نظر کرده . راه حلی که در همه دنیا اجرا می ‌شود و کشورهای منطقه نیز به دنبال آن هستند حضور بخش خصوصی است. برخلاف وزیر بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی که معتقد است بیمارستان‌ های کشور توان بازاریابی برای جذب بیماران خارجی را ندارند ، دیگرانی هستند که می ‌گویند اصولا بیمارستان‌ ها نیازی به بازاریابی در این زمینه ندارند و آنان تنها باید آمادگی خود را برای پذیرش بیمار خارجی اعلام کنند و ضوابط این پذیرش را هم داشته باشند .

تنها وظیفه‌ ای که در این میان بر عهده وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی قرار دارد ، تطبیق ضوابط بیمارستان ‌ها با استانداردهای لازم و اعلام مراکز درمانی واجد شرایط برای حضور در بخش گردشگری سلامت است .

این تنها وظیفه نیز گویا هنوز به نتیجه‌ ای نرسیده است و گلایه فعالان این حوزه هنوز به جاست . اما وزارت بهداشت نیز توپ را در زمین بیمارستان ‌ها و مراکز درمانی انداخته و اعلام می ‌کند که آنان برای دریافت مجوز مراجعه نکرده‌ اند .

به این ترتیب گویا گردشگری سلامت نیز دچار بیماری بروکراسی اداری که بخش‌ های مختلفی از کشور را زمین زده ، شده است و تا رفع این بیماری نمی ‌توان انتظاری برای توسعه این بخش گردشگری کشور داشت ...

گفتگوی احمد پازوکی و مهدی نورعلیشاهی ، کارشناس و روزنامه نگار در حوزه صنعت گردشگری را بشنوید ...