|
آثار ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو
ایران صدا: ایران تاکنون موفق شده است 9 محوطه تاریخی زیگورات چغازنبیل، تخت جمشید، میدان نقش جهان، تخت سلیمان، ارگ بم، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، بیستون و قره کلیسا را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کند. با ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو توجه و حمایت های جهانی به سوی اثر ثبت شده معطوف می شود.../گروه دانش و فناوری
هر چند ایران سال 1386 فرصت خود را برای ثبت یک اثر تاریخی در فهرست میراث جهانی به دلیل رفع نشدن نواقص پرونده قره کلیسا در زمان مشخص شده از سوی یونسکو از دست داد، اما بر اساس گفته مسوولان میراث فرهنگی ایران قرار است 14 سازه آبی شوشتر در پرونده ای واحد به نام سازه های آبی شوشتر برای ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو در سال 2009 به این سازمان معرفی شود. قره کلیسا به عنوان آخرین اثر ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو، که در میان ارامنه به تاده مقدس معروف است، در قرون چهارم تا ششم میلادی روی آرامگاه طاطاوس مقدس، از حواریون حضرت مسیح که سال 48 میلادی به خاطر تبلیغ مسیحیت به شهادت رسیده، بنا شده است.
در اینجا ضوابط ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو آورده شده است.
کشور ایران از تاریخ 26 فوریه 1975 میلادی به عضویت کمیته حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی یونسکو در آمده است. این کمیته هم اکنون 176 عضو دارد. این کشورها بر پایه مناطق جغرافیایی به 5 منطقه تقسیم شده اند:
1- آفریقا
2- دول عربی
3- اروپا و آمریکای شمالی
4- آمریکای لاتین و کانادا
5- آسیا و اقیانوسیه
ایران در منطقه آسیا و اقیانوسیه قرار دارد.
سه دسته اثر به عنوان اثر فرهنگی قابل درج در فهرست میراث جهانی است:
1- آثار: اثر معماری، پیکره و مجسمه، نقاشی و سنگ نگاره ها و کتیبه ها، آثار با طبیعت باستان شناسی، پناهگاههای داخل غارها
2- بنا: مجموعه ای از بناهای مرتبط به لحاظ معماری و یا جایگاه و یا بناهای مجزا
3- سایت: منظره های فرهنگی و یا سایت های باستان شناسی و یا محوطه های مردم شناسی
ارزیابی آثار فرهنگی برای ثبت در فهرست میراث جهانی:
ارزیابی و تشخیص این که آثار پیشنهادی واجد معیارها و شرایط اصالت برای ثبت در فهرست میراث جهانی هستند با شورای بین المللی آثار و محوطه های فرهنگی- تاریخی ICOMOS است. در مورد چشم اندازهای فرهنگی علاوه بر ICOMOS، اتحادیه های حفاظت IUCN نیز بر ارزیابی اثر پیشنهاد شده نظارت خواهد کرد.
ICOMOS و IUCN پس از دریافت اطلاعات اضافی که احتمالا برای رفع نواقص پرونده پیشنهادی لازم است تا کشور عضو ارسال دارد، گزارش نهایی ارزیابی خود را تسلیم کمیته میراث جهانی می کند.
این گزارش نهایی شامل معیارهایی که اثر تحت آنها به ثبت خواهد رسید، دلایل اصالت اثر و هر گونه پیشنهاد و نظر خاصی در رابطه با اثر پیشنهاد شده خواهد بود.
هر اثر پیشنهادی باید حداقل یکی از شاخص های زیر را دارا باشد:
1- نمایان گر دست آوردی بی بدیل از نبوع هنری بشر باشند.
2- نمایان گر تبادل مهمی از ارزش های بشری در یک محدوده زمانی در درون یک حیطه فرهنگی جهان از لحاظ پیشرفت در معماری یا فن آوری، هنرهای یادمانی، برنامه ریزی شهری یا طراحی چشم انداز باشد.
3- گواهی بی همتا یا دست کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد.
4- نمونه ای برجسته از نوعی بنا یا مجموعه معماری یا فن آوری یا منظره که نمایان گر مرحله یا مراحلی در سرگذشت انسان باشد.
5- نمونه ای برجسته از یک سکونت گاه سنتی بشری یا استفاده از زمین، که معرف یک یا چند فرهنگ است، باشد. به ویژه مواقعی که تحت تاثیر تغییرات برگشت ناپذیر شده است.
6- به طرزی مستقیم یا ملموس مرتبط با رویدادها یا سنن زندگی افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی واجد اهمیت والای جهانی باشد.
ضوابط تهیه پرونده برای ثبت آثار در فهرست میراث جهانی
با وجود این که هر اثر دارای ویژگی های مخصوص به خود است، با این حال لازم است تا اطلاعات مربوطه در قالب زیر ارایه گردد.
مشخصات اولیه اثر:
1- نام کشور
2- نام استان (روستا و ...) محل قرار گیری اثر
3- نام اثر
4- مشخص کردن محل دقیق اثر روی نقشه با ذکر مختصات جغرافیایی اثر
5- نقشه عرصه و حریم مصوب اثر در مقیاس 50000/1 تا 100000/1
با ذکر مساحت محوطه پیشنهادی برای ثبت (به هکتار) که دارای مرز مشخص شده باشد (به وسیله حصار و یا غیره) و نیز مساحت حریم (به هکتار)، ضوابط حریم باید در حاشیه نقشه آورده شود ...
در حالی که ایران جزو نخستین کشورهایی است که به کنوانسیون میراث جهانی پیوسته است، اما تاکنون تنها موفق به ثبت 9 اثر شده است. این در حالی است که ایتالیا 3 سال پس از ایران به کنوانسیون جهانی یونسکو پیوسته و 41 اثر را تا کنون به ثبت رسانده است. بر این اساس ایران تاکنون در ثبت آثار جهانی سهل انگاری داشته است.
اما فهرست میراث جهانی یونسکو در کل و تا سال 2007، دارای 660 میراث فرهنگی، 166 میراث طبیعی و 25 میراث فرهنگی ـ طبیعی است. از این میان 31 اثر در فهرست " میراث جهانی در خطر " قرار دارند ...
با مهدی نورعلیشاهی، کارشناس گردشگری درباره آثار ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو، بشنوید ...
عکس مربوط به ارگ تاریخی بم است. |
