رصدخانه تاریخی مراغه 

ایران صدا: رصدخانه مراغه یکی از یادگارهای علمی و فلکی خواجه نصیر الدین طوسی، فیلسوف، ریاضیدان و منجم بزرگ است که به دست او با همراهی عده ای از فضلا و دانشمندان بنا شده. این رصدخانه زمانی از مشهورترین رصدخانه های اسلامی بوده که آوازه آن تمام جهان آن روز را فرا گرفته و هنوز هم نام آن در جهان بر سر زبانهاست .../گروه دانش و فناوری  

به منظور احیای رصدخانه مراغه، رییس مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه گفت: اعتباری بالغ بر یک میلیارد ریال در سال جاری از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری به این مرکز اختصاص یافت.
این اعتبار برای انجام طرح های پژوهشی نجومی که در آن محققان و پژوهشگران داخلی و خارجی مشارکت دارند هزینه خواهد شد.
دکتر علی عجب شیری زاده با بیان اینکه مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه امسال برای نخستین بار از ردیف مستقل بودجه ای برخوردار شده است، ابراز امیدواری کرد در سال های آینده نیز چنین توجهی به این مرکز علمی و تحقیقاتی تداوم یابد.
عجب شیری زاده از آمادگی این مرکز برای احیا و بازسازی بنای تاریخی رصدخانه مراغه خبر داد و اظهار داشت: در صورتی که زمین مورد نیاز در محوطه رصد خانه تملک شده و در اختیار مرکز قرار بگیرد، این بنای ارزشمند بازسازی می ‌شود.
وی اضافه کرد: مطالعات اولیه بازسازی رصدخانه تاریخی مراغه توسط مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک انجام شده است.
به گفته استاد عجب شیری زاده، مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه تنها مرکز تحقیقاتی در این حوزه است که زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فن‌ آوری فعالیت می کند...


در سال 657 هجری به دستور خواجه بزرگ طوسی، " فخر الدین ابوالسعادات احمد بن عثمان مراغی " معمار معروف آن عصر، ساختمان وسیع و با شکوه رصدخانه را با نقشه استاد شروع نمود. محلی که برای رصدخانه انتخاب شده بود تپه ای است که در شمال غربی شهر مراغه واقع شده و اینک بنام رصدخانه مراغه معروف است.
برای کمک به رصدخانه علاوه بر کمک های مالی دولت، اوقاف سراسر کشور نیز در اختیار خواجه گذارده شده بود که از عشر (یک دهم) آن جهت امر رصدخانه و خرید وسائل و اسباب و آلات و کتب استفاده می نمود. در نزدیکی رصدخانه، کتابخانه بزرگ و بسیار عالی ساخته شده بود که در حدود چهارصد هزار جلد کتاب نفیس از بغداد، شام، بیروت و الجزیره تهیه و جهت استفاده دانشمندان و فضلا در آن قرار داده شده بود.

در جوار رصدخانه، سرایی عالی برای استفاده خواجه و منجمین ساخته شده و مدرسه علمیه ای جهت استفاده طلاب دانشجو نیز احداث گردیده بود. این کارها مدت 13 سال به طول انجامید، تا اینکه هلاکو در سال 663 ه. ق. درگذشت. لیکن خواجه تا آخرین دقایق عمر خود مواظبت و اهتمام بسیار نمود که آن رصدخانه و کتابخانه از بین نرود و خللی در کار آنجا رخ ندهد و تقویم و زیج ایلخانی حاصل این تلاش بی وقفه بوده است.
هم اکنون از بزرگ ترین مرکز علمى منطقه، تنها قسمت هاى کوچکى بر بلنداى تپه مشرف به شهر مراغه باقیمانده است. خوشبختانه در طول دهه پنجاه با کاوش هایى که به سرپرستى دکتر پرویز ورجاوند انجام شد باقیمانده هاى این بنا مرمت شده است. در حال حاضر، گنبدی بزرگ به جهت حفظ بناهای باقیمانده بر روی آن قرار داده شده که ظاهرا به صورت نمایشگاه نیز از آن استفاده می شود.
در سال 672 هجری قمری، خواجه نصیر که آثار مکتوبش از 50 کتاب و رساله افزون است با جمعی از شاگردان خود به بغداد رفت تا بقایای کتاب های تاراج رفته را جمع آوری و به مراغه ارسال دارد. اما اجل مهلتش نداد و در تاریخ 18 ذی الحجه سال 672 هجری قمری در بغداد دار فانی را وداع گفت. جسدش را به کاظمین انتقال داده و در جوار امامین همامین دفن نمودند.
بشنوید ...