شربت تریاک، دیروز نه، امروز آری، فردا شاید 

ایران صدا: داستان شربت تریاک از اواسط سال گذشته آغاز شد، یعنی همان زمانی که مسوولان ستاد مبارزه با مواد مخدر خبر از تولید شربت تریاک دادند و جامعه هدف آن را معتادان تریاکی و کم‌ خطر اعلام کردند. اما چرا با گذشت بیش از یکسال از اعلام موضوع تولید شربت تریاک و جایگزینی آن با متادون، همچنان اما و اگرهای زیادی بر سر راه وجود دارد؟/ گروه دانش و فناوری 

تولید شربت تریاک و جایگزینی آن با متادون موضوعی بود که از تابستان 86 و به دنبال اظهارنظر جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر رسانه ای شد و هنوز ادامه دارد.
شاید یکی از دلایل اصلی عدم موفقیت برنامه هایی که با هدف کاهش آسیبها ارائه می شود، همین رسانه ای شدن موضوعات و در عین حال مخالفت های پیدا و پنهان نهادهای درگیر در این قبیل برنامه ها باشد. به طوری که دعوای نصب دستگاه های خودپرداز سرنگ برای معتادان تزریقی و جایگزینی شربت تریاک به جای متادون، از این دست طرحهایی است که دچار چالش شده و همچنان از عملیاتی شدن آنها خبری نیست.
دکتر کامران باقری لنکرانی وزیر بهداشت، با اشاره به ساخت شربت تریاک می گوید: بحث شربت تریاک فقط موضوع درمانی نیست بلکه موضوعی اجتماعی است. به ویژه اینکه تریاک اعتیاد آور است و با داروی متادون فرق می کند.
این مقام ارشد وزارت بهداشت با عنوان این مطلب که متادون برای معتادان پرخطر استفاده می شود، می افزاید: داروی متادون تمایل افراد را به مواد مخدر کم می کند در حالی که تریاک این گونه نیست. بنابراین دارای خصوصیات متفاوتی است و ما با توجه به مصوبه ستاد مبارزه با مواد مخدر، پروژه تحقیقاتی آن را در این زمینه انجام می دهیم ولی برداشت من این است که نمی توان به شربت تریاک به عنوان راهکار کلی نگاه کرد چون این دارو را برای گروه های خاص با شرایط خاص و محدودیت های خاص می توان استفاده کرد و اینکه شربتی شود که در داروخانه ها وجود داشته باشد و هر کسی بتواند تحت هر شرایطی از آن استفاده کند، اشتباه است.
از سوی دیگر، جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در آخرین اظهارنظر، از تولید و ورود شربت تریاک خبر می دهد و اینکه توزیع این شربت را برای 800 هزار معتاد به صورت رایگان خواهد بود. این در حالی است که وزارت بهداشت هنوز بر ادامه مطالعه بر روی این شربت اصرار و تاکید دارد اما مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور معتقدند که تولید و توزیع آن بزودی آغاز خواهد شد.
ناگفته نماند که سردار اسماعیل احمدی مقدم به عنوان دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور ، چندی پیش در خصوص آخرین وضعیت تولید شربت تریاک، به خبرنگاران گفته بود که توزیع این شربت از ابتدای نیمه دوم امسال و پس از تعیین مراکز توزیع از سوی وزارت بهداشت، آغاز می شود که در همین راستا، وزارت بهداشت موظف شده تا پایان شهریور پروتکل آزمایشی را تهیه نماید.
اما در حالی که وزارت بهداشت، نگرانی خود را از توزیع شربت تریاک در داروخانه ها ابراز داشته است، پرویز افشار، مشاور وزیر رفاه گفته که شربت تریاک در بازار آزاد و داروخانه ها عرضه نخواهد شد و توزیع آن فقط از طریق مراکز مجاز و تحت نظارت وزارت بهداشت صورت خواهد گرفت.
جایگزینی شربت تریاک با متادون، مخالفت هایی را نیز از سوی برخی کارشناسان و دست اندرکاران دارویی کشور به همراه داشته است، به طوری که دکتر محمدرضا فاضلی، مدیرکل سابق اداره نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت معتقد است که این شربت ، تبعات و آثار مخربی دارد که شاید به مراتب از عوارض متادون وخیم تر باشد.
آنچه مورد توجه منتقدان تولید شربت تریاک قرار دارد، جاذبه اعتیاد آوری این دارو است که گفته می شود با مصرف آن، شرایط برای اعتیاد افراد افزایش می یابد و شاید همین نکته است که باعث تردید مسئولان مربوطه و تاخیر در عملیاتی شدن این برنامه شده است.
گرچه شربت تریاک پس از کش و قوس‌ های فراوان سرانجام برای ارزیابی به وزارت بهداشت سپرده شد، اما مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر تصمیم خود را برای اجرایی کردن این طرح خیلی پیشتر از سپرده شدن طرح به وزارت بهداشت برای سنجش گرفته بودند.
به عبارت دیگر به نظر می ‌رسد، رد یا قبول این طرح از سوی وزرات بهداشت هیچ تاثیری در عزم راسخ مسوولان ستاد برای راه اندازی خط تولید شربت تریاک نداشته و این جدیت، حتی در اظهار نظر آخر دبیرکل ستاد نیز کاملا مشهود است.
از سوی دیگر، بر اساس آماری که سال گذشته از سوی مرکز داریوش اعلام شد، حدود نیمی‌ از معتادان کشورمان به کراک و هروئین اعتیاد دارند که شربت تریاک برای آنان غیر کاربردی است و در حقیقت این شربت تنها برای معدودی از معتادان که هنوز به شیوه سنتی از تریاک استفاده می ‌کنند، کاربرد دارد؛ در حالی که آنچه در سال ‌های اخیر، اعتیاد را به بحرانی جدی در ایران تبدیل کرده گرایش جوانان به مصرف هروئین و مشتقات آن است و علی‌ رغم همه بحث و جدل‌ ها، پوشش خبری وسیع و تمرکز ستاد بر عملیاتی شدن طرح شربت تریاک، تب تند گرایش به تریاک، به عنوان مخدری سنتی برای قشر معدودی از معتادان کهنه ‌کار، سال‌ ها پیش فرو نشسته است...
این ابهام در توزیع شربت تریاک را با دکتر سعید صفاتیان ، مدیر کل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، در میان گذاشتیم. بشنوید ...