همه چیز درباره دندان ‌قروچه 

ایران صدا : عادت دندان ‌قروچه سه علت اصلی دارد . عده‌ ای فقط برای فرو خوردن تنش روانی این کار را می‌ کنند . برخی مفصل غیرطبیعی آرواره دارند که باعث گرفتگی دردناک ماهیچه‌های آنها می‌ شود. در بعضی افراد ، اختلال خفیف دستگاه عصبی مرکزی آنها را وادار به دندان قروچه می ‌کند . کسانی که کارهای نیازمند دقت دارند ، مثل ساعت ‌سازان و جراحان مغز ، نیز مستعد دندان ‌قروچه هستند ... / گروه دانش و فناوری  

چه وقت به پزشک مراجعه کنیم ؟
1- دندان‌ ها را از روی عادت به هم می‌ سائید یا آنها را طوری به هم می ‌فشارید که انگار چیزی می‌ جوید یا گاز می‌ زنید .
2- همسرتان می‌ گوید که در خواب دندان ‌قروچه می ‌کنید یا آنها را به هم می‌ سابید .

دندان ‌قروچه نشانه چیست ؟
عادت دندان ‌قروچه سه علت اصلی دارد . عده‌ ای فقط برای فرو خوردن تنش روانی این کار را می‌ کنند . برخی مفصل غیر طبیعی آرواره دارند که باعث گرفتگی دردناک ماهیچه ‌های آنها می ‌شود . در بعضی افراد ، معمولاً زنان بین 17 تا 35 ساله ، اختلال خفیف دستگاه عصبی مرکزی آنها را وادار به دندان قروچه می‌ کند .
کسانی که کارهای نیازمند دقت دارند ، مثل ساعت ‌سازان و جراحان مغز ، نیز مستعد دندان ‌قروچه هستند . پرشدگی تازه دندان که درست روی دندان مقابل نمی ‌نشیند یا بلندتر از دندان‌ های مجاور است نیز باعث دندان ‌قروچه می ‌شود ، که شاید روش میزان کردن ناخود آگاه با دندان‌ های دیگر باشد .
دندان‌ قروچه ممکن است چندان ناراحت‌ کننده نباشد ، ولی آنقدر مهم هست که باید درمان شود . حداقل باعث آزردن آرواره‌ ها می‌ گردد . اگر به دندان ‌قروچه ادامه دهید ، ممکن است مفصل آرواره در رود یا آسیب ببیند و باعث سردرد، درد گردن یا شانه ، و زنگ زدن گوش‌ ها شود ؛ تقریباً همیشه باعث لق شدن دندان‌ ها و فرسودن سطح جوندگی آنها می‌ گردد .

درمان دندان‌ قروچه
چون بیشتر موارد دندان ‌قروچه نیاز به درمان طبی دارد ، بهتر است برای معاینه دندان‌ ها نزد دندان ‌پزشک بروید .
توجه کنید . وقتی دهانتان را می ‌بندید ، نباید دندان‌ ها به هم برخورد کنند . دندان ‌های بالا و پائین فقط هنگام جویدن و بلعیدن چیزی با هم تماس پیدا می‌ کنند . در طول روز توجه کنید و ببینید آیا دندان‌ هایتان را به ‌هم می‌ زنید یا نه .
آرواره‌ ها را ورزش دهید . با خسته کردن ملایم ماهیچه‌ های آرواره کمتر آنها را به ‌هم می ‌فشارید . با جویدن نوبتی قطعات نان یا کاهو با دندان‌ های هر طرف ماهیچه‌ها را خسته کنید . این کار را به مدت لااقل یک ماه روزی دو تا سه بار تکرار کنید . خسته کردن روزانه آروار‌ه‌ ها باعث استراحت شبانه آنها می ‌شود .
آرامش داشته باشید . چون دندان‌ قروچه عمدتاً عادت مقابله با تنش روانی است ، با انجام ورزش ، روش‌ های آرامش‌ بخشی ، ماساژ و یوگا اعصاب خود را آرام کنید .
محافظ دندان بگذارید . استفاده شبانه از محافظ دندان ، که در برخی ورزش‌ ها کاربرد دارد ، مانع دندان‌ قروچه شبانه می ‌شود . همچنین دندان ‌پزشک می‌ تواند محافظ خاصی برای دندانتان بسازد .
در طول روز از دندان‌ ها مراقبت کنید . دندان‌ پزشک متخصص می ‌تواند محافظ مخصوصی در پشت دندان‌هایتان کار بگذارد که مانع به‌ هم خوردن آنها می‌ شود و اگر بخواهید دندان‌ قروچه کنید ، پلاستیک محافظ را گاز می‌ زنید .
مفصل را تصحیح کنید . در موارد شدید دندان ‌قروچه ، دندان ‌پزشک متخصص با کار گذاشتن وسایل مخصوص یا عمل جراحی مفصل جابه‌جا شده را که باعث گرفتگی ماهیچه‌ها شده است به‌ جای خود بر می ‌گرداند و ثابت می‌ کند .
روکش دندان بگذارید . اگر دندان ‌قروچه به ‌قدری شدید است که دندان‌ هایتان را می‌ ساید ، روی دندان‌ ها را روکش بگذارید .
پرشدگی را تنظیم کنید . اگر پرشدگی دندانتان بلندتر از حد عادی است ، دندان ‌پزشک می ‌تواند آن را کمی کوتاه و به اندازه کند.

دندان قروچه یا براکسیسم :
واژه ای علمی برای سائیدن دندانها یا فشردن دو فک بهم به خصوص در حین خواب یا تحت فشار روحی است . این واژه از کلمه یونانی به معنای دندان قروچه گرفته شده است . clenching یک نوع شایع از براکسیسم است و عبارت است از بستن غیرعمدی دندانها روی هم در وضعیت جویدن که شدت حرکات عمومی آن تا 14 برابر حالت نرمال است .
مطالعات زیادی در مورد دلیل رخ دادن براکسیسم انجام شده است اما هیچ کسی دلیل قطعی بروز آن را نمی داند . به هر حال وقتی در مورد براکسیسم صحبت می شود استرس و فشار روحی باید به عنوان یک عامل اساسی در نظر گرفته شود . استرسهای روزانه در بسیاری از افراد عامل آغاز براکسیسم است . البته احتمال دارد که برخی از افراد مبتلا به آن هرکز علائمی ناشی از آن را تجربه نکنند . امکان دارد بروز یا عدم بروز علائم این اختلال با ترکیب پیچیده ای از عوامل مختلف در ارتباط باشد مانند : میزان فشار روحی ، مدت زمان سائیدن یا فشردن دندانها ، مرتب یا نامرتب بودن دندانها ، وضعیت بدنی ، عادات بد خوابیدن و ...
علائم و نشانه های براکسیسم که ممکن است دیده شود عبارت است از :
سائیدگی دندانها
ترک برداشتن و شکستن دندانها
حساس شدن دندانها
تحلیل لثه یا ایجاد شیارهایی در نزیک خط لثه بر روی دندانها
لقی دندانها
تشکیل پاکتهای پریودنتال
زخم شدن شدن گونه
درد عضلانی
سردرد
گوش درد
شکایت از درد فک و صورت در هنگام بیدار شدن از خواب
مکیدن انگشت شصت دست توسط کودک
گاز گرفتن ناخن ها
جویدن سطح داخلی گونه ها
بی خوابی و افسردگی و ...

اگر براکسیسم در اثر استرس ایجاد شده باشد تا زمان وجود استرس ادامه خواهد داشت . برخی از موارد این اختلال در کودکان در نوعی واکنش طبیعی به رشد و تکامل است و معمولاً با رسیدن به سن نوجوانی بهبود می یابد . بیشتر کودکان با رویش دندانهای دائمی این عادت را ترک می کنند چون دندانهای دائمی به درد حساس ترند .

درمان :
ممکن است بتوان بدون در نظر گرفتن علت ایجاد با آرامش قبل از خواب تا حدی آن را کنترل کرد . بطور مثال گرفتن دوش آب گرم ، گوش دادن به موسیقی ملایم یا خواندن کتاب قبل از خواب می تواند در دستیابی به آرامش مؤثر باشد .
هدف از درمان براکسیسم ، کاهش درد ، پیشگیری از آسیب دندانها و کاهش عادت فشردن دندانها روی هم است .
برای کمک به کاهش درد برخی از اقدامات قابل انجام توسط بیمار به شرح زیر است :
1- آزاد و شل نگهداشتن عضلات صورت در طول روز با این هدف که شل نگه داشتن عضلات صورت به یک عادت تبدیل شود می توان به بیمار توصیه کرد در حالی که دندانها از هم جدا و لب ها بسته هستند زبان را در حال استراحت پشت دندانهای بالا نگه دارد .
2- یادگیری تمرینات کششی عضلات برای باز کردن و تعادل طبیعی و حرکات عضلات و مفصل در طرفین سر
3- قرار دادن یخ یا آب گرم روی عضلات دردناک
4- اجتناب از خوردن غذاهای سفت مثل آب نبات ، استیک ، گردن و فندق
5- نوشیدن آب به مقدار زیاد
6- تلاش برای کاهش استرس روزانه و یادگیری روشهای دستیابی به آرامش
7- خوابیدن به اندازه کافی
به طور سنتی برای درمان این اختلال از یک وسیله پلاستیکی نظیر Night- guard استفاده می شود .
این وسیله بین دندانهای بالا و پایین سدی ایجاد می کند که سبب متوقف شدن سائیدن دو قوس فکی روی هم می شود . در واقع این وسیله به جای سطح اکلوزال دندانها سائیده می شود .
به هر حال این وسیله راه حل درمان این اختلال نیست و تنها سبب کاهش عوارض ناشی از آن می شود ...

درباره دندان قروچه ، گفتگو با دکتر مظاهری ، روانپزشک و دبیر انجمن روانپزشکان ایران را بشنوید ...