طرح پزشک خانواده در چنبره ابهامات  

ایران صدا: اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها کماکان در چنبره ابهامات و تناقضات گرفتار است. موضوع پزشکان خانواده و مشکلات کاری آنان در روستاها، هنوز از بحث‌ های داغ حوزه سلامت و دست ‌اندرکاران این بخش است و شرایط به گونه ‌ای است که رییس کمیسیون بهداشت مجلس از عدم دریافت حقوق 5 ماهه نزدیک 6 هزار پزشک خانواده انتقاد می ‌کند.../ گروه دانش و فناوری 

اواخر سال قبل بود که معاون سابق سلامت وزارت بهداشت، از اجرای این طرح در شهرهای شامل 50 تا 60 هزار نفر جمعیت در سال 87 خبر داد و به این ترتیب همه منتظر شروع سال جدید و اجرای مرحله جدید طرح شدند، اما در اوایل اردیبهشت‌ ماه، سعید داوودی، مشاور عالی مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت گفت : "اجرای طرح پزشک خانواده از اواخر اردیبهشت در شهرهای زیر 100 هزار نفر با هماهنگی سازمان نظام پزشکی، انجمن پزشکان عمومی و وزارت رفاه آغاز می ‌شود."
وی افزود: "اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها در سال 87 قطعی شده و از مدت‌ ها پیش تیم‌ های کارشناسی اجرای این طرح در وزارت بهداشت، سازمان بیمه خدمات درمانی و در سطح دولت فعال شده و قرار است بخش عمده این طرح در شهرها از سوی بخش خصوصی اجرا شود به همین علت نیازمند همکاری نزدیک سازمان نظام پزشکی، انجمن پزشکان عمومی و جامعه پزشکان هستیم."
داوودی همچنین وعده داد که از سال 89، اجرای طرح پزشک خانواده در شهرهای بزرگ‌تر و کلان ‌شهرها آغاز شود و اضافه کرد: "تصمیم وزارت بهداشت این است که حتی‌ الامکان در شهرها از تصدی در اجرای طرح پزشک خانواده بپرهیزد و از توان بخش خصوصی استفاده کند ، در روستاها چون در اغلب مناطق پزشکان شاغل در بخش خصوصی حضور نداشتند، وزارت بهداشت مجبور بود اجرای طرح را بر عهده بگیرد، اما در شهرها شرایط برای فعالیت بخش خصوصی فراهم است."

پایان اردیبهشت، افزایش ابهام‌ ها
اما اردیبهشت به پایان رسید و در اواسط خرداد ماه معاون سلامت جدید وزارت بهداشت، با بیان اینکه هم اکنون در حال برنامه‌ریزی هستیم تا به تدریج جمعیت شهری را زیر پوشش این طرح بیاوریم، گفت: هنوز منابع مالی طرح پزشک خانواده برای امسال با وزارت رفاه نهایی نشده است و مشغول بحث هستیم که امیدواریم به نتیجه مطلوب برسیم و تا زمانی که منابع مالی این طرح مشخص نشود نمی ‌توان در مورد گسترش آن در روستاها و شهرها خبر قطعی داد.
وزیر بهداشت هم در اظهارات خود در خرداد ماه درباره حضور بخش خصوصی در این طرح، تنها به این بسنده کرد که باید حقوق بخش خصوصی برای اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها در نظر گرفته شود.
اوایل تیرماه که رسید، معاون سلامت از منتفی شدن اجرای طرح در شهرها در سال جاری خبر داد. وی در این زمینه اظهار داشت: "به علت افزایش نیافتن منابع مالی امسال نمی ‌توانیم طرح پزشک خانواده را گسترش دهیم و به شهرها بیاوریم و کماکان اجرای این طرح در سطح محدود خدمات پزشک خانواده در روستاها و شهرهای زیر 20 هزار نفر می ‌ماند. این اظهارنظر هم دیری نپایید و کمتر از دو هفته بعد، رییس مرکز توسعه شبکه و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از اجرای طرح پزشک خانواده از مهر ماه سال جاری در کشور خبر داد و افزود: این طرح در شهرهای زیر 100 هزار نفر در سه سطح پزشک عمومی، تخصصی و فوق تخصصی به طور همزمان در استانهای اردبیل، شهرکرد و یزد به صورت آزمایشی اجرا می ‌شود. روزهای پایانی تیرماه بود که بار دیگر داوودی، با بیان دو پیشنهاد گوناگون وزارت بهداشت به کار گروه ویژه دولت برای اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها، از تاکید وزارت بهداشت بر اجرایی شدن یکی از این دو پیشنهاد در سال جاری خبر داد. اما نکته جالب، این بود که نسبت به اظهارات قبلی وی در اردیبهشت ماه، این بار تقریبا ردپای حضور بخش خصوصی در اجرای طرح به حداقل ممکن رسیده بود.
سه روز پس از این اظهارات هم در اوایل مرداد ماه، رییس مرکز توسعه شبکه و ارتقای سلامت وزارت بهداشت تأکید کرد: "اجرای پزشک خانواده در شهرها که تکلیف قانونی دولت و مورد تأکید رییس‌ جمهور است در گام اول باید در روستاها موفق شود و برای رسیدن به موفقیت این طرح در روستاها نیازمند همکاری و احساس مسوولیت تمام دستگاه‌های مسوول هستیم."

حضور بخش خصوصی، یک آرزو
کمتر از یک هفته بعد، رییس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت، نغمه جدیدی ساز کرد. وی با تشریح شیوه اجرای برنامه پزشک خانواده در شهرها، از ایجاد پنج هزار مجتمع پزشک خانواده در شهرها خبر داد. وی با کنار نهادن کامل بخش خصوصی از ساختار اجرای طرح، گفت: اجرای این طرح در شهرها در مرحله اول نیازمند ایجاد فضاهای فیزیکی و نیروی انسانی لازم برای ارایه خدمات سطح یک شامل مراقبت ‌های اولیه و خدمات پزشکان خانواده است، در زمان حاضر 2 هزار و 400 مرکز بهداشتی درمانی دولتی در شهرها وجود دارند ، 1700 پایگاه بهداشتی شهری نیز داریم ، بنابراین همین الان بیش از 4 هزار فضای فیزیکی برای شروع طرح پزشک خانواده در شهرها در اختیار داریم که البته باید فضاهای فیزیکی تأمین اجتماعی ، شرکت نفت ، فرهنگیان و مانند آن را نیز با حمایت دولت به این مجموعه افزود .
البته وی اضافه کرد : ایده‌آل این است که در آینده بخش خصوصی نیز برای ایجاد مجتمع ‌های پزشک خانواده وارد شود ، اما تا آن زمان باید دولت این مراکز را با تجمیع امکاناتی که در کل دستگاه‌ های دولتی وجود دارد ایجاد کند. چند روز بعد هم این وزیر بهداشت بود که اعلام کرد اجرای طرح پزشک خانواده در شهرها، نیمه دوم امسال آغاز می ‌شود. وی همچنین درباره سازوکار جدید و نوآورانه اجرای طرح پزشک خانواده از سوی سازمان تأمین اجتماعی برای بیمه شدگان این سازمان‌ گفت: به هر حال آنها هم دارند زحماتی می‌ کشند و این کار خارج از فعالیت‌ های کارگروه منتسب به رییس‌ جمهوری نیست و یکی از برنامه‌ های مطرح شده در این کارگروه این است که بیمه‌ شدگان از سوی سازمان بیمه کننده مربوطه تحت پوشش طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع قرار گیرند که این پیشنهاد نیز در حال بررسی است.» اما یک هفته بعد، باز هم این یقین‌ ها به تردید و اما واگرها انجامید. رییس مرکز توسعه شبکه و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، اجرای طرح در شهرهای زیر 100 هزار نفر را منوط به تامین اعتبار از سوی وزارت رفاه و مجلس دانست. جالب آنکه وی اظهار داشت: طرح پزشک خانواده در شهرها، با اولویت‌ بخش خصوصی اجرا می‌ شود.
به این ترتیب اکنون که به آخرین روزهای پنجمین ماه سال رسیده‌ ایم، هنوز درباره زمان شروع اجرای طرح، چگونگی آن و از همه مهم ‌تر میزان و نحوه حضور بخش خصوصی در این طرح مهم ابهامات و مسایل روشن ‌نشده بسیاری وجود دارد که تنها می ‌توان امیدوار بود در آینده‌ ای نزدیک به این سوالات پاسخ داده شود...

گفتگو با دکتر ایرج خسرونیا، رئیس انجمن پزشکان متخصص را بشنوید...