کارت هوشمند ؛ یکی بجای همه ..! 

ایران صدا: کارتهای هوشمند می توانند چند صد بار بیش از یک کارت معمولی بانکی اطلاعات ذخیره کنند. همچنین با به کارگیری روش های جدید، امنیت تبادلات مالی و بانکی را افزایش دهند. از توانایی کارت هوشمند می توان به امکان پیاده سازی چندین کاربرد در کارت اشاره کرد. به این ترتیب، می توان از یک کارت هوشمند به جای چندین کارت معمولی و در چندین کاربرد مختلف استفاده کرد./ گروه دانش و فناوری 

کارت هوشمند، کارتی پلاستیکی در اندازه کارت های بانکی معمولی است که در آن یک یا چند تراشه الکترونیکی قرار گرفته است. تراشه الکترونیکی در اصل همان قطعه طلایی رنگی است که روی کارت قرار دارد و به آن چیپ گفته می شود. تلفیق یک کارت پلاستیکی معمولی و یک تراشه الکترونیکی اجازه می دهد مقدار زیادی اطلاعات به صورت آنلاین یا آفلاین، ذخیره، پردازش و قابل دسترس شود. کارت های هوشمند می توانند چند صد بار بیش از یک کارت معمولی بانکی یا نوار مغناطیسی اطلاعات ذخیره کنند. همچنین با به کارگیری روش های جدید، امنیت تبادلات مالی و بانکی را افزایش دهند و از توانایی عمده کارت هوشمند می توان به امکان پیاده سازی چندین کاربرد در کارت اشاره کرد.
به این ترتیب ، می توان از یک کارت هوشمند به جای چندین کارت معمولی و در چندین کاربرد مختلف استفاده کرد. از این رو می توان با استفاده از کارت هوشمند، از به همراه داشتن چندین کارت مغناطیسی جلوگیری کرد. به طور کلی برای استفاده از کارت هوشمند لازم است سه نوع سخت افزار به کار گرفته شوند: یک پردازشگر که کارت هوشمند را قابل برنامه ریزی می کند، یک حافظه موقتی که نتیجه محاسبات را حین محاسبه نگه می دارد و یک حافظه دائمی که نتیجه نهایی را تا مرحله بعدی در خود ذخیره می کند. سیم کارت تلفن همراه، کارت مترو، کارت پرسنلی، کارت سوخت، برخی کارت های بانکی و از همه مهمتر کارت هوشمند خودرو نمونه هایی از این کارت هستند. در صنعت خودرو به ویژه در حوزه فروش و خدمات پس از فروش کاربردهای بسیاری دارد. از این رو گروه صنعتی ایران خودرو مصمم است تا برای افزایش رضایت مندی مشتریان خود و همچنین نمایندگی ها، با عرضه کارت هوشمند به عنوان اولین خودروساز ایرانی در این زمینه پیشتاز باشد. به طور کلی کاربردهای کارت هوشمند را می توان در سه گروه مالی، شناسایی و حامل داده تقسیم بندی کرد.

سرگذشت کارت هوشمند در جهان:
اولین پیشرفت واقعی در زمینه کارت های هوشمند در سال 1984و با ثبت امتیاز کارت های هوشمند در کشور فرانسه اتفاق افتاد. در خصوص سیر تکاملی کارت هوشمند و فراگیر شدن کاربردهای آن، می توان به صدور اولین کارت های هوشمند در فرانسه در سال 1984، استفاده آزمایشی از کارت هوشمند به عنوان کارت تلفن برای اولین بار در فرانسه در سال 1984 و سپس در آلمان، اجرای دوره آزمایشی کارت های پرداخت چند منظوره در آلمان در سال های 1984 و 1985 و استفاده گسترده از کارت های پرداخت هوشمند در اتریش در سال 1997 اشاره کرد.

انواع کارت هوشمند در ایران:
1- کارت تلفن: حتما تا به حال یک بار از کارت های تلفنی که شرکت مخابرات صادر می کند، استفاده کرده اید ، ولی آیا می دانید که کارت های تلفن به ظاهر ساده یک نوع کارت هوشمند به حساب می آیند؟ کارت تلفن نیز همانند تمامی کارت های هوشمند دارای یک تراشه الکترونیکی هستند که میزان اعتبار کارت را در خود ذخیره می کنند.
2- سیم کارت تلفن همراه : یکی دیگر از کارت های هوشمند رایج در ایران، سیم کارت تلفن همراه است. این کارت عبارت است از یک تراشه الکترونیکی و به همین اعتبار جزو کارت های هوشمند به حساب می آید.
3- بلیت اعتباری متروی تهران: متروی تهران علاوه بر بلیت های معمولی خود، بلیتهای اعتباری را در قالب کارت صادر می کند که قابلیت شارژ هم دارند و دارنده کارت می تواند با نشان دادن آن به دستگاههای کارت خوانی که در ایستگاه های مترو نصب شده اند وارد سالن مترو شود. این کارت ها نیز جزو کارت های هوشمند هستند.
4- کارت هوشمند سوخت: چگونگی مصرف سوخت در کشور وضعیت پیچیده ای پیدا کرده است. یارانه کلانی که دولت برای واردات بنزین و گازوئیل می پرداخت، ضرورت کنترل مصرف افسارگسیخته سوخت را دوچندان کرد. راه حل دولت برای حل این مشکل، سهمیه بندی و ارائه کارت سوخت بود؛ کارت سوختی هم که شما از آن استفاده می کنید، نوع دیگری از کارت هوشمند است.
5- کارت هوشمند بانکی: یکی از کاربردهای اصلی کارت هوشمند استفاده از این کارتها در شبکه بانکی و انجام مبادلات بانکی است. به طور کلی در بانک ها و مبادلات مالی دو نوع کارت مورد استفاده قرار می گیرد. یکی کارت مغناطیسی که مشخصه آن، نوار مشکی رنگی است که در پشت کارت قرار دارد و نوع دیگر کارت های بانکی ، کارت هوشمند است. هر چند در حال حاضر استفاده از کارت های هوشمند در ایران چندان مرسوم نیست، ولی بعضی از بانک ها شروع به استفاده از آن کرده اند.
6- کارت نقدی: کارت نقدی یکی از کارت های بانکی است که شارژ آن توسط دارنده کارت صورت می گیرد. دارنده کارت با استفاده از این کارت بدون اینکه هزینه ای پرداخت کند ، می تواند از دستگاه های خودپرداز تا سقف دو میلیون ریال در روز پول نقد دریافت و از طریق پایانه های فروشی که در فروشگاه ها و برخی مراکز خرید نصب شده اند، خرید کند. برخی بانک ها به تازگی امکان خرید اینترنتی از طریق کارت های نقدی را نیز فراهم کرده اند و برخی از بانک ها نیز با تعریف و اختصاص حساب های پشتیبان که عمدتا به صورت حساب های سرمایه گذاری کوتاه مدت باز شده است، به مانده حساب کارت نقدی مشتریان خود، سود نیز ارائه می دهند.
7- کارت اعتباری: کارتهای اعتباری بر خلاف کارتهای نقدی که شارژ آنها بر عهده مشتری است توسط بانکها و موسسات مالی شارژ می شوند . بانک ها کارت هایی را با مبالغ از پیش تعیین شده در اختیار مشتری قرار می دهند و مشتری می تواند بسته به میزان پولی که در کارت به عنوان اعتبار برای وی در نظر گرفته شده است، از کارت استفاده کند. این استفاده در برخی بانکها صرفاً به خرید از مراکز خرید و فروشگاهها و از طریق پایانه فروش POS محدود است و در برخی بانکها، دارنده کارت اعتباری می تواند علاوه بر خرید از پایانه های فروش، وجه نقد مورد نیاز خود را از دستگاههای خودپرداز دریافت کند. یکی دیگر از خصوصیات کارت های اعتباری این است که صورتحساب های مشتریان در فواصل زمانی مشخص و به طور معمول به صورت ماهانه برای مشتری ارسال می شود و مشتری بایددر فواصل زمانی، صورتحساب خود را یا به صورت نقد یا به صورت اقساط پرداخت کند. از دیگر خصوصیات کارت های اعتباری این است که متقاضیان کارت اعتباری باید ضمانت های لازمی را که بانک صادرکننده اعتبار تعیین می کند، تامین کنند.
8- کارت خرید و کارت هدیه: گروه دیگری از کارت های بانکی که به تازگی در ایران مرسوم شده اند، کارت های هدیه و خرید هستند. ویژگی بارز این کارت ها این است که دارنده کارت با استفاده از این کارت ها تنها می تواند از پایانه های فروش خرید کند و امکان برداشت نقدی از این کارت ها را ندارد . این کارت ها عموما توسط سازمان ها و شرکت های مختلف استفاده می شوند و برای پرداخت هدایا و مزایای غیرنقدی به کارکنان به کار می رود .
9- کیف پول الکترونیکی : یکی دیگر از انواع کارت های هوشمند است که همان طور که از نامش پیداست دقیقا کاربردی همانند کیف پول دارد . به این معنا که حتی پول خرد از آن قابل برداشت است . یعنی در کشورهایی که مثلا تاکسی هایشان مجهز به پایانه فروش است با استفاده از این کارت که به کیف پول الکترونیکی مشهور است می توان کرایه تاکسی را حتی تا خردترین ارقام پرداخت کرد. تفاوت دیگری که این نوع کارت مثلابا کارت خرید دارد این است که این کارت رمز ندارد و اگر کسی آن را پیدا کند دقیقا مانند کیف پول واقعی بدون هیچ زحمتی می تواند از آن برداشت کند . این کارت که یکی از رایج ترین کارت ها در کشورهای توسعه یافته است، باعث حذف پول کاغذی از جامعه و بالطبع صرفه جویی بسیار در این راستا است.
10- کارت هوشمند خودرو: کارت هوشمند در صنعت خودرو به ویژه در حوزه فروش و خدمات پس از فروش کاربردهای بسیاری دارد.
11- کارت هوشمند در خودروسازی جهان: از جمله حوزه های کاربردی کارت هوشمند، صنعت خودروسازی و سازمان های مرتبط با آن است. بسیاری از شرکت های معتبر خودروسازی جهان همچون مرسدس بنز، آئودی ، تویوتا و فورد از کاربردهای موثر و متنوع فناوری کارت هوشمند در خدمت رسانی به مشتریان بهره لازم را می برند. مثلاً شرکت آئودی از این فناوری برای کاربردهایی نظیر پارکینگ ، کنترل دسترسی مثلا خودرو، پمپ های گاز و تنظیمات صندلی بهره گرفته است. مرسدس بنز هنگام تحویل خودرو ، کارتی به مشتری تحویل می دهد که شامل اطلاعات مربوط به مالک خودرو ، راننده ماشین، اطلاعات خودرو و قطعات آن ، اطلاعات مربوط به تعمیرات خودرو و برنامه زمانی تعمیرات و گارانتی است که طرح جدید ایران خودرو با آن مشابهت بسیار دارد. مضاف بر اینکه کارت های ایران خودرو قابلیت استفاده به عنوان کارت بانکی را نیز دارد و درواقع با استفاده از این کارت هر نفر به جای استفاده از چندین کارت هوشمند در قالب کارت بنزین، کارت خودرو ، کارت بانکی شتاب ، کارت بیمه، کارت امداد خودرو ، کارت گارانتی و ... فقط یک کارت را با خود حمل می کند و در واقع هدف پروژه کارت هوشمند این است که به ازای هر خودروی تولیدی ایران خودرو یک کارت هوشمند صادر شود. با این کارت مشتری حتی می تواند خرید خودرو را نیز الکترونیکی انجام دهد . به علاوه استفاده از خاصیت چند کاربردی بودن کارت هوشمند و توانایی بهره مندی از کاربردهای متنوع ، موجب رضایت هر چه بیشتر مشتریان می شود.
12- کارت هوشمند خودرو در ایران: کارت هوشمند را می توان یکی از جدیدترین فناوری های مورد استفاده در ذخیره و پردازش اطلاعات به صورت الکترونیکی دانست، ضمن اینکه فناوری کارت هوشمند کاربردهای وسیعی در صنایع مختلف دارد. این فناوری علاوه بر توانایی ذخیره اطلاعات، می تواند محاسبات مختلفی را روی داده های ذخیره شده در کارت انجام دهد و اطلاعات ذخیره شده را به روزرسانی کند، گرچه به نظر می رسد کارت هوشمند در ایران چندان شناخته شده نیست اما در جهان امروز علل مختلفی سبب افزایش استفاده از کارت هوشمند در صنایع مختلف شده اند، از جمله می توان به امنیت بالاتر این کارت نسبت به کارت های دیگر، کاهش هزینه های مالی و نیروی انسانی، کنترل دسترسی افراد به اماکن و اطلاعات گوناگون، تسهیل تبادلات مالی و تجاری، جابه جایی آسان و امن اطلاعات و داده های مختلف و حرکت به سوی جامعه ای بدون پول نقد اشاره کرد.
از دیگر حوزه های کاربردی کارت هوشمند می توان به حوزه های مالی ، مخابرات، حمل و نقل ، بهداشت و بخش های مختلف دولتی اشاره کرد ...

در این باره گفتگو با مهندس شریفیان، کارشناس امور بانکی را بشنوید...